Akhtem Seitablaiev

دەربارەی ئەکتەر

سینەماکاری تاتاری کریمە. ئەختەم شێڤکێتۆڤیچ سێتابلاێڤ، لە دایکبووی ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٢، ئەکتەر و سیناریۆنووس و دەرهێنەری فیلمی ئۆکراینییە و بە ڕەچەڵەک تاتارەکانی کریمەیە. دەرهێنەری چەندین فیلمی باڵایە، لەوانە هایتارما لە ساڵی ٢٠١٣ و دوعای کەسێکی تر لە ساڵی ٢٠١٧، دژایەتی خۆی بۆ لکاندنی کریمیا لەلایەن فیدراسیۆنی ڕووسیا دەربڕیوە و فیلمەکانی سەبارەت بە چارەنووسی چەند تاتارێکی دیاری کریمە لە سەرانسەری یەکێتی سۆڤیەتی پێشوودا ستایشی لێدەکرێت بەڵام لەلایەن ناسیۆنالیستە توندڕەوەکانی ڕووسیا ڕەخنەیان لێگیراوە. سێیتابلایڤ لە ساڵی ١٩٧٢ لە شاری یانگیۆل لەدایکبووە، کە ئەوکات بەشێک بوو لە یەکێتی سۆسیالیستی ئۆزبەکستان. لە سەردەمی ستالینەکاندا، دایک و باوکی لەلایەن دەسەڵاتدارانی سۆڤیەتەوە دیپۆرتکرانەوە بۆ ئۆزبەکستان لە سورگون بەو پێیەی تاتارەکانی کریمە یەکێک بوون لەو چەند نەتەوەیەی کە لە سەردەمی ستالیندا ئەزموونی دەربەدەری گشتگیریان کرد. لە ئۆزبەکستان خوێندوویەتی و لەگەڵ خێزانەکەی لەوێ ماوەتەوە تا لە سەردەمی پێرێسترۆیکا لە ساڵی ١٩٨٩دا ڕوویان لە کریمیا کردووەتەوە، لەوێ لە ساڵی ١٩٩٢ دەستی بە کاری سینەمایی کردووە دوای ئەوەی لە قوتابخانەی ڕۆشنگەری کولتووری کریمە دەرچووە. لە ساڵی ١٩٩٢ تا ٢٠٠٤ لە شانۆی تاتاری کریمەی دەوڵەتی سیمفیرۆپۆل کاری کردووە، لەوێ چەندین شانۆنامەی دەرهێنانی کردووە لەنێویاندا بەرهەمەکانی ئەلێکساندەر پوشکین. لە ساڵی ٢٠٠٥ دەستی بە کارکردن کرد لە شانۆی ئەکادیمی کیێڤ بۆ دراما و کۆمیدی لە کەناری چەپی دنیپەر. لە ساڵی ٢٠٠٩ یەکەمین فیلمی خۆی بە ناوی (کوارتێت بۆ دوو) دەرهێنا. لە ساڵی ٢٠١٣ دەرهێنانی فیلمی هایتارما (ئینگلیزی: گەڕانەوە)ی کرد کە لەسەر بنەمای ژیانی ڕاستەقینەی ئامێتخان سوڵتان، ئاسێکی فڕینی تاتاری کریمە و دووجار پاڵەوانی یەکێتی سۆڤیەت بوو کە شایەتحاڵی سورگون بوو بەڵام بەهۆی ڕەچەڵەکی لاکی باوکی و دەستێوەردانی تیمۆفی خریوکین، فەرماندەی سوپای ئاسمانی هەشتەم، توانی خۆی لە دیپۆرتکردنەوە بپارێزێت. فیلمەکە لەلایەن کیێڤ پۆستەوە ستایشی کرا و بە "پێویستە بۆ ئارەزومەندانی مێژوو بیبینێت" و لەلایەن کۆمسۆمۆڵسکایا پراڤدا ڕەخنەی لێگیرا کە ئەفسەرانی NKVD کە دیپۆرتکردنەوەکەیان ئەنجامداوە وەک توندوتیژ وێنا دەکات لەکاتێکدا ژن و منداڵە دیپۆرتکراوەکان بە ڕوناکییەکی زۆر هاوسۆزیتر نیشان دەدات. ڤلادیمێر ئەندرێڤ کونسوڵی ڕووسیا لە کریمیا ڕایگەیاند، فیلمەکە "راستییەکان دەشێوێنێت"، هێرشی کردە سەر فیلمەکە بەوەی کە لەلایەن تاتارەکانی کریمییەوە دروستکراوە، کە بە وتەی خۆی شایەنی دیپۆرتکردنەوەن، بەڵام دانی بەوەدانا کە لەڕاستیدا سەیری فیلمەکەی نەکردووە، هەروەها بۆچوونی خۆی لەسەر بنەمای بۆچوونی خۆی دانا کە فیلمەکە نادروستە تەنها لەبەر ئەوەی لەلایەن تاتارەکانی کریمییەوە دروستکراوە. بەڵام فەرمانەکانی ئەندرێڤ کە بە ڕووسەکانی بانگهێشتکراوی فیلمەکە دەڵێت کە ئامادە نەبن، بووە هۆی ئەوەی چەند ژەنەراڵێکی ڕووسی کە بانگهێشتی یەکەمی فیلمەکە کرابوون هەڵوەشاندەوە، هەرچەندە هەندێکیان هێشتا بینیویانە. لێدوانەکانی ئەندرێڤ کاردانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا کە بووە هۆی دەستلەکارکێشانەوەی، لە کاتێکدا سێتابلایۆڤ بە گاڵتەجاڕیەوە سوپاسی ئەندرێڤ دەکات کە ڕیکلامی بێ بەرامبەری بە فیلمەکە داوە.