Chris Marker

دەربارەی ئەکتەر

کریستیان فرانسوا بوش-ڤیلێنۆڤ، زیاتر بە کریس مارکەر ناسراوە (فەرەنسا، ٢٩ی تەمموزی ١٩٢١ – ٢٩ی تەمموزی ٢٠١٢)، نووسەر، شاعیر، چالاکوان، ڕەخنەگر، فۆتۆگرافەر، گەشتیار، ڕۆژنامەنووس، وتارنووسی فیلم، هونەرمەندی مالتیمیدیا و سینەماکاری بەڵگەنامەیی فەرەنسی بووە. ئەو وەک بەشێک لە گروپی ڕیڤ گۆشەی فەرەنسی دەستی بە کارەکانی کرد- هاوتەریب لەگەڵ بەڵام جیاواز لە گروپی نۆڤێل ڤاگ- کە دواتر هەندێک بابەت و هاوکارەکانی لەگەڵدا هاوبەش دەکرد. مارکەر شانازیی بە پەرەپێدانی فیلمە دۆکیۆمێنتارییە بابەتییەکەوە دەکرێت و بە پێشەنگێکی سینەمای بەکۆمەڵ لە فەرەنسا دادەنرێت. فیلمەکانی بە سیفەتە شیعریی و وتارگەرایی و زۆرجار ئەزموونی ناسراون، دەنگێکی ڕەنگدانەوەی لەگەڵ سەرسامییەک بۆ یادەوەری، هونەر، شەڕ، سیاسەت، کولتوور و سروشت تێکەڵ دەکەن. لە ماوەی شەش دەیە کارکردندا، بە کنجکاوی و ئیرۆنی و بەزەیی وردەوە چاودێری جیهانی دەکرد، بەردەوام تاقیکردنەوەی لەسەر فۆرمەکانی نوێی دەستکاریکردن و مۆنتاژی وێنە دەکرد. هەروەها بەناوبانگ بوو کە بەدەست نەهێنرا. ساڵانێکی زۆر کەم کەس دەیانزانی کریس مارکەر چۆنە- حەزی لە وێنەگرتنی نەبوو، هیچ وێنەیەکی پشتڕاستکراوەش بە ئاشکرا بەردەست نەبوو. زۆرجار خۆی سەرقاڵ دەکرد بە گێڕانەوەی گێڕانەوەی دژبەیەک لە ژیانی خۆی لەو چاوپێکەوتنە دەگمەنانەی کە ڕێگەی پێدەدا. وەک فیلیپ دوبۆیس تێبینی کردووە، "کریس مارکەر، بە جۆرێک، ئاهەنگگێڕترین کەسە لە نێو سینەماکارە نەناسراوەکاندا." پێگەی فەرمی خۆی دەشڵێت: "لەجیاتی ئەوەی پیاوێکی بێ سیفەت بێت، پیاوێکی بێ ژیاننامەیە." هەروەها مارکەر بە چەندین ناوی ساختە کاردەکات، لەوانە هایاو یامانێکۆ، جاکۆپۆ بێرێنزینی، کۆسینکی، میشێل کراسنا، ساندۆر کراسنا و گویلۆم-ئێن-ئیجیپت (ئاڤاتاری پشیلەی ئەو)، هەرچەندە ناسراوترین ناسنامەی تا ئێستاش کریس مارکەرە. لە گرنگترین بەرهەمەکانیدا بریتین لە لا جێتی (١٩٦٢)، سانس سۆلێل (١٩٨٣)، دوور لە ڤێتنام (١٩٦٧)، خەندەیەک بەبێ پشیلە (١٩٧٧)، ئە. (1985)، ئاستی پێنجەم (1997)، و ڕۆژێک لە ژیانی ئەندرێ ئارسینێڤیچ (1999). هەروەها بە سی دی ڕۆم Immemory (1997) بەدوای میدیای کارلێک و دیجیتاڵیدا گەڕا، ماڵپەڕێکی بە ناوی Gorgomancy پاراستووە، کە کەناڵێکی یوتیوب بوو بە ناوی Kosinki، گەلەرییەکی مەجازی بە ناوی Ouvroir لە چوارچێوەی جیهانی ئۆنلاین Second Life دروستکردووە.