Frank Zappa

لەدایکبوونی: 1940-12-21 شوێنی لەدایکبوون: Baltimore, Maryland, U.S. تێکڕای بەرهەم: 112

دەربارەی ئەکتەر

فرانک ڤینسێنت زاپا (بە ئینگلیزی : Frank Vincent Zappa ) (٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٤٠ - ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٣) ئاوازدانەر و گۆرانیبێژ و گۆرانیبێژ و گیتارژەنی کارەبایی و بەرهەمهێنەری تۆمار و دەرهێنەری فیلمی ئەمریکی بووە. لە ژیانی پیشەیی زیاتر لە ٣٠ ساڵدا، زاپا بەرهەمی کۆنکرێتی ڕۆک، جاز، ئەلیکترۆنی، ئۆرکێسترایی و مۆسیقای نووسیوە. هەروەها دەرهێنانی فیلمی درێژ و ڤیدیۆکلیپی کردووە، هەروەها دیزاینی بەرگی ئەلبوومەکانی کردووە. زاپا نزیکەی هەموو ئەو زیاتر لە ٦٠ ئەلبوومەی بەرهەمهێنا کە لەگەڵ تیپی دایکانی داهێنان و وەک هونەرمەندێکی تاکەکەسی بڵاویکردەوە. لە تەمەنی هەرزەکاریدا، سەلیقەیەکی بۆ ئاوازدانەرانی ئاڤانگارد کە لەسەر بنەمای زەرب بوون وەک ئێدگارد ڤارێس و مۆسیقای ڕیتم و بلوز لە ساڵانی ١٩٥٠ بەدەستهێنا. لە قۆناغی ئامادەییدا دەستی بە نووسینی مۆسیقای کلاسیک کردووە، لە هەمان کاتدا لە تیپەکانی ڕیتم و بلوزدا تەپڵی لێدەدا؛ دواتر گۆڕی بۆ گیتاری کارەبایی. ئاوازدانەر و ئەکتەرێکی خۆفێربوو بوو و کاریگەرییە مۆسیقییە جۆراوجۆرەکانی وای لێکرد مۆسیقا دروست بکات کە زۆرجار مەحاڵ بوو پۆلێن بکرێت. یەکەم ئەلبوومی لە ساڵی ١٩٦٦ لەگەڵ دایکانی داهێنان، Freak Out!، گۆرانییەکانی بە شێوەی ڕۆک و ڕۆڵی ئاسایی لەگەڵ ئیمپرۆڤیزەکردنی بەکۆمەڵ و کۆلاجی دەنگی دروستکراوی ستۆدیۆ تێکەڵ کرد. ئەلبوومەکانی دواتر ئەم ڕێبازە ئیکلێکتی و تاقیکارییەیان هاوبەش بوو، بەبێ گوێدانە ئەوەی کە ئایا فۆرماتێکی بنەڕەتی فۆرماتێکی ڕۆک، جاز یان کلاسیک بووە. تێکستی هەموو گۆرانییەکانی نووسیوە، کە زۆرجار بە شێوەیەکی گاڵتەجاڕانە- ڕەنگدانەوەی تێڕوانینی ئایکۆنۆکلیستی ئەو بوو بۆ پرۆسە و پێکهاتە و بزووتنەوە کۆمەڵایەتی و سیاسییە دامەزراوەکان. ڕەخنەگرێکی توندی پەروەردەی سەرەکی و ئایینی ڕێکخراو و داکۆکیکارێکی ڕاشکاوانە و بەسۆز بوو بۆ ئازادی قسەکردن و خۆپەروەردەکردن و بەشداری سیاسی و هەڵوەشاندنەوەی سانسۆر. زاپا هونەرمەندێکی بەرهەمدار و بەرهەمدار بوو و ستایشی بەرفراوانی ڕەخنەگرانی بەدەستهێنا. زۆرێک لە ئەلبوومەکانی لە مێژووی ڕۆک و جازدا بە شتێکی بنەڕەتی دادەنرێت. وەک یەکێک لە ڕەسەنترین گیتارژەن و ئاوازدانەرەکانی سەردەمی خۆی دادەنرێت. هەروەها وەک کاریگەرییەکی سەرەکی لەسەر مۆسیقاژەنان و ئاوازدانەران دەمێنێتەوە. هەندێک سەرکەوتنی بازرگانی بەدەستهێنا، بەتایبەتی لە ئەوروپا و بۆ زۆربەی ژیانی پیشەیی توانی وەک هونەرمەندێکی سەربەخۆ کار بکات. زاپا دوای مردنی لە ساڵی ١٩٩٥ ناوی هاتە ناو هۆڵی ناوبانگەکانی ڕۆک و ڕۆڵ و لە ساڵی ١٩٩٧ خەڵاتی دەستکەوتی تەمەنی گرامی وەرگرت. زاپا لە ساڵی ١٩٦٠ تا ١٩٦٤ لەگەڵ کاترین ج. گەیڵ زاپا لە ژێر ناوی دامەزراوەی خێزانی زاپا کارەکانی هاوسەرە کۆچکردووەکەی بەڕێوەدەبات. وەسفکردنی سەرەوە لە وتارەکەی ویکیپیدیا Frank Zappa, مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA،لیستی تەواوی بەشداربووان لە ویکیپیدیا.