Miriam Makeba

دەربارەی ئەکتەر

Zenzile Miriam Makeba (بە ئینگلیزی : Zenzile Miriam Makeba ) (بە ئینگلیزی : Zenzile Miriam Makeba ) (٤ی ئازاری ١٩٣٢ - ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨)، نازناوی مامە ئەفریقا، گۆرانیبێژ و گۆرانیبێژ و ئەکتەر و چالاکوانی مافە مەدەنییەکانی ئەفریقای باشوور بووە. پەیوەندی بە ژانرەکانی مۆسیقاوە هەبووە لەوانە ئەفرۆپۆپ، جاز و مۆسیقای جیهانی، داکۆکیکار بووە دژی ئاپارتاید و حکومەتی کەمینە سپی پێستەکان لە باشووری ئەفریقا. ماکێبا لە شاری جۆهانسبێرگ لە دایک و باوکی سوازی و ژۆسا لەدایک بووە، دوای مردنی باوکی ناچار بووە لە منداڵیدا کار بدۆزێتەوە. لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا هاوسەرگیری یەکەمی کورت و گوایە توندوتیژی هەبووە، لە ساڵی ١٩٥٠ تاکە منداڵی لەدایک بووە و لە شێرپەنجەی مەمک ڕزگاری بووە. بەهرەی دەنگی ئەو لە منداڵیدا ناسرابوو، لە ساڵانی ١٩٥٠دا دەستی بە گۆرانی وتن بە شێوەیەکی پیشەیی کرد، لەگەڵ برایانی کوبا و برایانی مانهاتن و گروپێکی تەواو ژن بە ناوی سکایلارکس، تێکەڵەیەک لە جاز و مێلۆدییە نەریتی ئەفریقییەکان و مۆسیقای باوی ڕۆژئاوایان پێشکەش کرد. لە ساڵی ١٩٥٩، ماکێبا ڕۆڵێکی کورتی لە فیلمی دژە ئاپارتاید (Come Back, Africa)دا هەبوو، کە سەرنجی جیهانی بۆ خۆی ڕاکێشا، و بووە هۆی ئەوەی لە ڤێنیز و لەندەن و شاری نیویۆرک نمایش بکات. لە لەندەن، گۆرانیبێژی ئەمریکی هاری بێلافۆنتی ناسی، کە بووە ڕاهێنەر و هاوکار. ڕوو لە شاری نیویۆرک دەکات و لەوێش یەکسەر بووە جێگەی ناوبانگ و یەکەم ئەلبوومی تاکە کەسی لە ساڵی ١٩٦٠ تۆمار دەکات، هەوڵی گەڕانەوەی بۆ باشووری ئەفریقا لەو ساڵەدا بۆ پرسەی دایکی لەلایەن حکومەتی وڵاتەوە ڕێگری لێکرا. ژیانی هونەری ماکێبا لە ئەمریکا گەشەی کرد، چەندین ئەلبووم و گۆرانی بڵاوکردەوە، بەناوبانگترینی گۆرانی "پاتا پاتا" بوو (١٩٦٧). لەگەڵ بێلافۆنت خەڵاتی گرامی وەرگرتووە بۆ ئەلبوومەکەی لە ساڵی ١٩٦٥ کە ئێوارەیەک لەگەڵ بێلافۆنت/ماکێبا. ئەو کچە لە نەتەوە یەکگرتووەکان ئیفادەی دژی حکومەتی ئەفریقای باشوور داوە و بەشداری لە بزووتنەوەی مافە مەدەنییەکان کردووە. لە ساڵی ١٩٦٨ لەگەڵ ستۆکلی کارمایکل سەرکردەی پارتی ڕەشپێستەکان هاوسەرگیری کردووە، لە ئەنجامدا پشتگیری لە نێوان سپی پێستەکانی ئەمریکیدا لەدەستداوە. ڤیزاکەی لەلایەن حکومەتی ئەمریکاوە هەڵوەشێنرایەوە کاتێک گەشتی دەرەوەی وڵاتی دەکرد، ئەمەش وایکرد ئەو و کارمایکل ناچاربن بچنە وڵاتی گینیا. ئەو بەردەوام بوو لە نمایشکردن، زۆربەیان لە وڵاتانی ئەفریقا، لەنێویاندا لە چەندین ئاهەنگی سەربەخۆیی. دەستی کرد بە نووسین و پێشکەشکردنی مۆسیقایەک کە بە ڕوونیتر ڕەخنەی لە ئاپارتاید دەگرت؛ گۆرانی "سۆوێتۆ بلوز" لە ساڵی ١٩٧٧ کە لەلایەن هاوسەرەکەی پێشوویەوە هیو ماسێکێلا نووسراوە، باس لە ڕاپەڕینی سۆوێتۆ بووە. دوای هەڵوەشاندنەوەی ئاپارتاید لە ساڵی ١٩٩٠، ماکێبا گەڕایەوە بۆ باشووری ئەفریقا. بەردەوام بوو لە تۆمارکردن و نمایشکردن، لەنێویاندا ئەلبوومێکی ساڵی ١٩٩١ لەگەڵ نینا سیمۆن و دیزی گیلێسپی، لە ساڵی ١٩٩٢ لە فیلمی سارافینا!. لە ساڵی ١٩٩٩ وەک باڵیۆزی نیازپاکی ڕێکخراوی FAO دەستنیشانکرا، و بانگەشەی بۆ دۆزی مرۆیی کرد. لە ساڵی ٢٠٠٨ لە کۆنسێرتێکدا لە ئیتاڵیا بەهۆی جەڵتەی دڵەوە گیانی لەدەستدا. ماکێبا لە یەکەم میوزیکژەنەکانی ئەفریقا بوو کە ناساندنی جیهانی وەرگرت. ئەو مۆسیقای ئەفریقی هێنایە بەردەم بینەرێکی ڕۆژئاوایی، و مۆسیقای جیهانی و ژانرەکانی ئەفرۆپۆپی بەناوبانگ کرد. هەروەها چەندین گۆرانی ڕەخنەگرانە لە ئاپارتاید بەناوبانگ کرد، و بووە هێمای دژایەتیکردنی سیستەمەکە، بەتایبەتی دوای ئەوەی مافی گەڕانەوەی هەڵوەشایەوە. لەگەڵ مردنیدا، سەرۆکی پێشووی ئەفریقای باشوور، نیلسۆن ماندێلا ڕایگەیاندووە، "مۆسیقای ئەو ئیلهامبەخش بووە بۆ هەستێکی بەهێزی هیوا لە هەمووماندا". ... سەرچاوە: وتارێکی "Miriam Makeba" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.