Edna May Oliver

دەربارەی ئەکتەر

ئێدنا مای ئۆلیڤەر (بە ئینگلیزی : Edna May Oliver ) لە ٩ی تشرینی دووەمی ١٨٨٣ - ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢، ئەکتەری شانۆ و سینەمای ئەمریکی بوو. لە ساڵانی ١٩٣٠دا یەکێک بوو لە ناسراوترین ئەکتەرە کارەکتەرەکانی فیلمە ئەمریکییەکان، زۆرجار ڕۆڵی ژنە سپینستەرەکانی زمان تارت دەگێڕا. لەدایکبووی ئێدنا مەی نوتەرە لە شاری ماڵدن لە ویلایەتی ماساشوستس. کچی ئیدا مەی و چارڵز ئێدوارد ناتەر، ئێدنا نەوەی شەشەمی سەرۆکی ئەمریکا جۆن کوینسی ئادەمز بووە. شاجوان ئۆلیڤەر زوو حەزی لە شانۆ بوو، لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا وازی لە قوتابخانە هێنا بۆ ئەوەی بەدوای ئاواتەکانی لە شانۆدا بگەڕێت. سەرەڕای وازهێنانی لە خوێندنی نەریتی، ئێدنا بەردەوام بوو لە خوێندنی هونەرە نمایشییەکان، لەوانەش قسەکردن و پیانۆ. یەکێک لە یەکەم کارەکانی وەک پیانۆژەن بوو لەگەڵ ئۆرکێسترایەکی تەواو مێینە کە لە دەوروبەری وەرچەرخانی سەدەدا گەشتێکی بۆ ئەمریکا کرد. تا ساڵی ١٩١٧ لە برادۆی لە شانۆگەرییە بەناوبانگەکەی "ئۆه، کوڕ" سەرکەوتنی بەدەستهێنا. تا ساڵی ١٩٢٣ لە یەکەم فیلمیدا دەرکەوت. پێدەچێت ئێدنا مەی ئۆلیڤەر بۆ ڕۆڵگێڕان لە کلاسیکەکانی ئەدەبی ئەمریکی و بەریتانیا لەدایک بووبێت. هەندێک لە ڕۆڵە فیلمە لەبیرنەکراوەکانی لە وەرگێڕانی بەرهەمەکانی چارڵز دیکنزدا بوون. هەرچەندە هەندێک بە سادە یان "ڕووی ئەسپ" وەسفیان کردووە، بەڵام بەهرە کۆمیدییەکانی ئێدنا مەی ئۆلیڤەر گەرمییەکی جوانی گاڵتەجاڕیان بە کارەکتەرەکانی بەخشی. بەزۆری بانگەوازی بۆ دەکرا کە ڕۆڵی کەمتر سەرنجڕاکێش بگێڕێت وەکو فیلمێکی سپینستەر، بەڵام بە ڕۆح و ژیری و قووڵییەکی هێندە ڕۆڵی گێڕا کە تا ئەمڕۆش یەکێکە لە خۆشەویستترین ئەکتەرە کارەکتەرەکانی هۆلیوود. نموونەیەکی جوانی بەهرەی کۆمیدی ئەو لە فیلمی پێکەنین و دەوڵەمەندبوون (١٩٣١)دا دەبینرێت. لێرەدا دەبینین کە ڕۆڵێکی نزیکەی ژیاننامەیی لە سروشتی خۆیدا دەگێڕێت، ڕۆڵی ژنێکی سەربەرز کە ڕەگ و ڕیشەی بۆستۆنە و هاوسەرگیری لەگەڵ "دابەزین" کردووە. لەگەڵ پەرەسەندنی پڵۆتەکەدا، سەرەڕای بارودۆخە بێگەردەکەی، بانگهێشتی ئاهەنگێکی کۆمەڵگا دەکرێت. لە گالاکەدا سەرخۆش دەبێت. پێدەچێت ئێدنا مەی بە هەوایەکی یاریکردنەوە ڕۆڵەکە بەکاربهێنێت بۆ ئەوەی بە نەرمی گاڵتە بە خودی ڕاستەقینەی خۆی بکات. کارەکتەری کەمێک سەرخۆشەکەی دەست بەسەر کەمێک قسەی خۆشدا دەگرێت و بە ئاماژەدان بە خێزانە کۆنەکەی نیو ئینگلاند، بە شانازییەوە بۆ هەریەکەیان ڕایدەگەیەنێت کە گوێیان لێدەگرن، "من کرانستۆنێکم. ئەوە هەموو شتێک ڕوون دەکاتەوە!". لە ژیانی ڕاستەقینەدا ئێدنا مەی ئۆلیڤەر نوتەر بووە و ڕەنگە ئەوەش هەموو شتێک ڕوون بکاتەوە. ئێدنا مای ئۆلیڤەر لە ساڵی ١٩٢٨ لەگەڵ دەڵاڵی بۆرسە دەیڤید پرات هاوسەرگیری کرد، بەڵام دوای پێنج ساڵ هاوسەرگیرییەکە بە جیابوونەوە کۆتایی هات. لە ساڵی ١٩٣٩ پاڵێوراوی خەڵاتی ئۆسکار وەرگرت بەهۆی ڕۆڵی پاڵپشتی وەک بێوەژن مەکلێنار لە وێنەی تەپڵ بەدرێژایی مۆهاوک (١٩٣٩). بڕیار بوو ئەوە یەکێک بێت لە دوا فیلمەکانی. شاجوان ئۆلیڤەر لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٢ نەخۆش کەوت، هەرچەندە پێدەچوو بۆ ماوەیەکی کورت چاکبێتەوە، بەڵام لە مانگی ئۆکتۆبەردا جارێکی دیکە لە نەخۆشخانەی سیدارز ئۆف لوبنان لە لۆس ئەنجلۆس وەرگیرایەوە، ئەکتەری هاوڕێ ئازیزەکەی ڤێرجینیا هامۆند لە نیویۆرکەوە بە فڕۆکە هاتە دەرەوە بۆ ئەوەی لە تەنیشت جێگاکەی بمێنێتەوە. ئێدنا مەی ئۆلیڤەر لە ٥٩ ساڵەی لەدایکبوونیدا، ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢ کۆچی دوایی کرد، ڤێرجینیا هامۆند لەگەڵیدا بوو و وتی "ئەو بەبێ ئەوەی هەرگیز ئاگاداری قورسایی بارودۆخەکەی بێت، مرد. تەنها بە ئارامی خەوی لێکەوت".