Aretha Franklin

دەربارەی ئەکتەر

ئاریتا لویس فرانکلین (بە ئینگلیزی : Aretha Louise Franklin ) لە ٢٥ی ئازاری ١٩٤٢ - ١٦ی ئابی ٢٠١٨ گۆرانیبێژ و گۆرانیبێژ و پیانۆژەنی ئەمریکییە. ڕۆڵینگ ستۆن کە بە "شاژنی ڕۆح" ناودەبرێت، دووجار وەک گەورەترین گۆرانیبێژی هەموو سەردەمێک ناوی بردووە. فرانکلین بە فرۆشی جیهانی زیاتر لە ٧٥ ملیۆن تۆمار، یەکێکە لە هونەرمەندەکانی مۆسیقا کە زۆرترین فرۆشی هەیە لە جیهاندا. فرانکلین لە منداڵیدا بەهۆی گۆرانییەکانی ئینجیلی لە کڵێسای باپتیستی نیو بێتێل لە دیترۆیت لە ویلایەتی میشیگان سەرنجی دەدرا، کە باوکی سی. لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا وەک هونەرمەندی تۆمارکردن لە کۆمپانیای کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز گرێبەستی لەگەڵدا واژۆ کرد. لە کاتێکدا کە کاروانی هونەری یەکسەر گەشەی نەکرد، فرانکلین ستایشی و سەرکەوتنی بازرگانی بەدەستهێنا کاتێک گرێبەستی لەگەڵ کۆمپانیای ئەتڵەنتیک ڕیکۆردز لە ساڵی ١٩٦٦ واژۆ کرد. گۆرانییە بەناوبانگەکانی وەک "هەرگیز پیاوێکم خۆش نەویست (بەو شێوەیەی کە خۆشم دەوێیت)"، "رێزگرتن"، "(هەستم پێدەدەیت) ژنێکی سروشتی"، "زنجیرەی گەمژەکان"، "بیربکەرەوە"، و "نوێژێکی بچووک دەڵێم"، فرانکلینیان پاڵپشت بە هاوتا مۆسیقییەکانی تێپەڕاند. فرانکلین بەردەوام بوو لە تۆمارکردنی ئەلبوومە بەناوبانگەکانی وەک من هەرگیز پیاوێکم خۆش نەویست بەو شێوەیەی کە خۆشم دەوێیت (١٩٦٧)، ڕۆحی خانم (١٩٦٨)، ڕۆح لە تاریکیدا (١٩٧٠)، گەنج، بەهرەمەند و ڕەش (١٩٧٢)، نیعمەتی سەرسوڕهێنەر (١٩٧٢) و سپارکل (١٩٧٦)، پێش ئەوەی تووشی کێشە بێت لەگەڵ کۆمپانیای تۆمارکردن. فرانکلین لە ساڵی ١٩٧٩ ئەتڵەنتیکی بەجێهێشت و گرێبەستی لەگەڵ کۆمپانیای ئاریستا ڕیکۆردز واژۆ کرد. ئەو گۆرانیبێژە لە ساڵی ١٩٨٠ لە فیلمی براکانی بلوز دەرکەوت پێش ئەوەی ئەلبوومە سەرکەوتووەکانی Jump to It (١٩٨٢)، Who's Zoomin' Who؟ (1985) و ئارێتا (1986) لەسەر ناوی ئاریستا. لە ساڵی ١٩٩٨ فرانکلین بە گۆرانی "ڕۆزێک هێشتا گوڵەبەڕۆژەیە" کە لەلایەن لۆرین هیڵەوە بەرهەم هێنرا، گەڕایەوە بۆ ڕیزبەندی ٤٠ باشترینەکان؛ دواتر ئەلبوومێکی بە هەمان ناو بڵاوکردەوە. فرانکلین 112 گۆرانی لە چارتی بیلبۆردەکانی ئەمریکا تۆمارکردووە، لەوانە 73 گۆرانی هۆت 100، 17 گۆرانی پۆپ لە دە باشترین گۆرانی، 100 گۆرانی R&B و 20 گۆرانی R&B ژمارە یەک. جگە لەوانەی پێشوو، گۆرانییە بەناوبانگەکانی ئەو گۆرانیبێژە بریتین لە "Ain't No Way"، "Call Me"، "Don't Play That Song (You Droed)"، "Spanish Harlem"، "Rock Steady"، "Day Dreaming"، "تا تۆ دەگەڕێیتەوە بۆ من (That's What I'm Gonna Do)"، "Something He Can Feel"، "Jump to It"، "Freeway of Love"، "Who's Zoomin' Who" و "دەمزانی چاوەڕێی (بۆ من)" (دوێتێک لەگەڵ جۆرج مایکل). فرانکلین ١٨ خەڵاتی گرامی بەدەستهێنا (لە کۆی ٤٤ پاڵێوراو)، لەنێویاندا هەشت خەڵاتی یەکەم کە بەخشرایە باشترین نمایشی دەنگی R&B لە مێینە (١٩٦٨-١٩٧٥)، کە خەڵاتی ئەفسانەی زیندوو لە خەڵاتەکانی گرامی و خەڵاتی دەستکەوتی تەمەن. فرانکلین بە درێژایی ژیانی پیشەیی چەندین ڕێزلێنانی وەرگرتووە. میدالیای نیشتمانی هونەر و مەدالیای ئازادی سەرۆکایەتی پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٨٧ بووە یەکەم هونەرمەندی ژن کە ناوی هاتە ناو هۆڵی ناوبانگەکانی ڕۆک و ڕۆڵ. هەروەها لە ساڵی ٢٠٠٥دا ناوی هاتە ناو هۆڵی ناوبانگەکانی مۆسیقای بەریتانیا و لە ساڵی ٢٠١٢دا ناوی هاتە ناو هۆڵی ناوبانگەکانی مۆسیقای ئینجیل. لە ساڵی ٢٠١٩دا لیژنەی دادوەری خەڵاتی پولیتزەر ئیستنادێکی تایبەتی دوای مردنی بە گۆرانیبێژەکە بەخشی "بەهۆی بەشداری نەسڕاوەی لە مۆسیقا و کولتوری ئەمریکیدا بۆ زیاتر لە پێنج دەیە". لە ساڵی ٢٠٢٠ فرانکلین خرایە ناو هۆڵی ناوبانگەکانی ژنانی نیشتمانی. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. . سەرچاوە: وتارێکی "Aretha Franklin" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.