Hayao Miyazaki

دەربارەی ئەکتەر

هایاو میازاکی (میازاکی هایاو، لە دایکبووی ٥ی ژانویەی ١٩٤١) هونەرمەندێکی مانگای ژاپۆنییە و دەرهێنەری فیلمی دیار و ئەنیمەیشنی زۆرێک لە فیلمە درێژەکانی ئەنیمێی بەناوبانگە. میازاکی لە ڕێگەی ژیانی پیشەییەوە کە نزیکەی پێنج دەیەی خایاندووە، ستایشی نێودەوڵەتی بەدەستهێناوە وەک دروستکەری فیلمی درێژی ئەنیمەیشن و لەگەڵ ئیساو تاکاهاتا، هاوبەشی دامەزراندنی ستۆدیۆ گیبلی بووە کە ستۆدیۆیەکی ئەنیمەیشن و کۆمپانیایەکی بەرهەمهێنانە. سەرکەوتنی فیلمەکانی میازاکی بانگهێشتی بەراوردکردن لەگەڵ ئەنیمەیشنی ئەمریکی واڵت دیزنی و ئەنیمەیشنی بەریتانی نیک پارک و هەروەها ڕۆبەرت زێمێکیس کە پێشەنگ بوو لە ئەنیمەیشنی Motion Capture و لەلایەن گۆڤاری تایمەوە وەک یەکێک لە کاریگەرترین کەسەکان دەستنیشان کراوە. میازاکی دەستی بە کاری هونەری خۆی کرد لە ئەنیمەیشنی تۆی وەک هونەرمەندێکی نێوانیان بۆ فیلمی گەشتەکانی گولیڤەر لە دەرەوەی مانگ کە لەوێ بیرۆکەکانی خۆی خستەڕوو کە لە کۆتاییدا بووە کۆتایی فیلمەکە. لە ماوەی دە ساڵدا بەردەوام بوو لە ڕۆڵی جۆراوجۆر لە پیشەسازی ئەنیمەیشن تا توانی یەکەم فیلمی درێژی خۆی دەربهێنێت Lupin III: The Castle of Cagliostro کە لە ساڵی 1979 بڵاوکرایەوە. دوای سەرکەوتنی فیلمی داهاتووی بەناوی Nausicaä of the Valley of the Wind، هاوبەشی دامەزراندنی ستۆدیۆی Ghibli بوو کە لەوێ بەردەوام بوو لە بەرهەمهێنانی چەندین فیلمی درێژ تا شازادە مۆنۆنۆکە دواتر بۆ ماوەیەکی کاتی خانەنشین بوو. لە کاتێکدا فیلمەکانی میازاکی لە مێژە لە ژاپۆن سەرکەوتنی بازرگانی و ڕەخنەگرانیان بەدەستهێناوە، بەڵام تا ڕادەیەکی زۆر لەلایەن ڕۆژئاواوە نەناسراو ماوەتەوە تا میراماکس فیلمەکەی لە ساڵی ١٩٩٧ بەناوی شازادە مۆنۆنۆکی بڵاوکردەوە. فیلمی شازادە مۆنۆنۆک زۆرترین داهاتی ژاپۆن بوو- تاوەکو فیلمێکی دیکەی ساڵی ١٩٩٧ بە ناوی تایتانیک- و یەکەم فیلمی ئەنیمەیشنی بوو کە وێنەی ساڵی لە خەڵاتی ئۆسکاری ژاپۆنی بەدەستهێنا. میازاکی لەگەڵ فیلمی Spirited Away گەڕایەوە بۆ ئەنیمەیشن. ئەم فیلمە لە بۆکس ئۆفیسی ژاپۆن لە پلەی یەکەمی فرۆشی تایتانیکدا بوو، هەروەها لە خەڵاتی ئۆسکاری ژاپۆنی فیلمی فیلمی فیلمی ساڵی بەدەستهێنا و یەکەم فیلمی ئەنیمێ بوو کە خەڵاتی ئۆسکاری ئەمریکی بەدەستهێنا. زۆرجار فیلمەکانی میازاکی تەوەری دووبارەبووەوە لەخۆدەگرن، وەک پەیوەندی مرۆڤایەتی بە سروشت و تەکنەلۆژیاوە و سەختی پاراستنی ئەخلاقی ئاشتیخوازانە. بە ڕەنگدانەوەی فێمینیزمی میازاکی، پاڵەوانەکانی فیلمەکانی زۆرجار کچانی بەهێز و سەربەخۆ یان ژنی گەنجن. میازاکی ڕەخنەگرێکی دەنگی سەرمایەداری و جیهانگیرییە. لە کاتێکدا دوو لە فیلمەکانی بە ناوەکانی قەڵای کاگلۆسترۆ و قەڵا لە ئاسماندا خراپەکاری نەریتی تێدایە، فیلمەکانی دیکەی وەک ناوسیکا یان شازادە مۆنۆنۆکە دژبەری ئەخلاقی ناڕوون و سیفەتی ڕزگارکەریان هەیە.