František Velecký

دەربارەی ئەکتەر

ڤێلێکی کەسایەتییەکی زۆر تایبەتی نواندنی سلۆڤاکیا بوو، دژە پۆپی کەسایەتییە ناودارەکانی نمایشی سەرەکی بوو. هەرچەندە هەرگیز هیچ ڕاهێنانێکی فەرمی لە بواری نواندندا وەرنەگرتبوو، بەڵام توانی ڕێزێکی زۆر لە هەردوو سینەماکاران و بینەران بەدەستبهێنێت. لە نزیکەی ٥٠ فیلمی سلۆڤاکیا، چیک، ئەڵمانی، هەنگاری و بەریتانیا/ئەمریکیدا ڕۆڵی گێڕاوە، بەڵام زۆرترین جار بەهۆی ڕۆڵی کارەکتەری سەرەکی میکۆلاش لە فیلمی چیکی مارکێتا لازارۆڤادا لەبیر دەکرێت. ڤێلێکی لە ٨ی ئازاری ١٩٣٤ لە شاری زڤۆلێن لەدایکبووە. لە سەرەتادا ئەندازیاری شارستانی خوێندووە و چەند ساڵێک وەک دیزاینەر کاری کردووە. بەڵام هەر لە تەمەنی بچووکەوە دونیای سینەما سەرنجی ڕاکێشا و دواجار لە تەمەنی ٣٠ ساڵیدا توانی یەکەم ڕۆڵی سەرەکی خۆی بەدەست بهێنێت. بە کردەوە لە سەرەتای کاری نواندنیدا، دوای چەند فیلمێکی بچووک لەوانە Každý týždeň sedem dní (1964) و Nylonový mesiac (1965)، ڕۆڵی ژیانی لە فیلمی Marketa Lazarová (1966) وەرگرت. ئەم ئەزموونە کاریگەری قووڵی لەسەر ماوەی ژیانی هەبوو. لە چاوپێکەوتنەکاندا بە سوپاسەوە باسی لەوە کردووە کە چۆن دەرهێنەر فرانتیشێک ڤلاچیل لە ماوەی بەرهەمهێنانی درێژخایەنی ئەم فیلمەدا شێوازی بینینی جیهانەکەی بە تەواوی گۆڕیوە. سەرەڕای کاریگەریی ئەو ڕۆڵە لەسەر فیلمەکە (بە شێوەیەکی بەرفراوان بە باشترین سینەمای چیک دادەنرێت) و لەسەر ژیانی، ڕەنگە ڤێلێککی زیاتر لەلایەن بینەرانی ڕۆژئاواوە بناسرێتەوە بەهۆی دەرکەوتنی لە فیلمی The Brothers Grimm (لە ساڵی ٢٠٠٥ بڵاوکرایەوە) و Želary (٢٠٠٣) کە پاڵێوراوی خەڵاتی ئۆسکار بوو. بۆ زۆربەی ژیانی هونەری، ڤێلێکی دوور بوو لە هیچ پەیوەندییەکی کۆمپانیای شانۆ جگە لەوەی بۆ ماوەیەکی کورت پەیوەندی بە شانۆی سپیکا نۆڤا ڤێسەوە هەبوو لە هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا. لە ماوەی ژیانی پیشەگەریدا، ڤێلێکی تەنها لە نواندندا سنووردار نەبوو. یاریدەدەری دەرهێنەری جوراج جاکوبیسکۆ بووە لە فیلمی Zbehovia a pútnici (1968) و لە ماوەی ساڵانی نەوەدەکاندا بەهرەکەی لە هونەرە جوانەکاندا بەکارهێناوە. ڤێلێکی لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣ لە براتیسلاڤا بەهۆی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کرد.