Roman Polanski

دەربارەی ئەکتەر

ڕۆمان پۆلانسکی لەدایکبووی ١٨ی ئابی ١٩٣٣، دەرهێنەری سینەمایی، بەرهەمهێنەر، نووسەر و ئەکتەری پۆڵەندی-فەڕەنسییە. پۆلانسکی لە پاریس لە دایک و باوکی پۆڵەندی لەدایکبووە، لە ساڵی ١٩٣٧ لەگەڵ خێزانەکەی گواستراوەتەوە بۆ پۆڵەندا، دوای ئەوەی لە هۆلۆکۆست ڕزگاری بووە، لە پۆڵەندا درێژە بە خوێندن دەدات و بووەتە دەرهێنەرێکی ڕەخنەگران لە هەردوو فیلمی ماڵی هونەری و بازرگانیدا. یەکەم فیلمی درێژی پۆلانسکی بە ناوی چەقۆ لە ئاودا (١٩٦٢) کە لە پۆڵەندا دروستکرابوو، پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. لەو کاتەوە پێنج پاڵێوراوی دیکەی بۆ خەڵاتی ئۆسکار وەرگرتووە، لە ساڵی ٢٠٠٢ خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرهێنەر بۆ فیلمەکەی بە ناوی پیانۆژەن وەرگرتووە. هەروەها وەرگری دوو خەڵاتی بافتا و چوار سیزار و گۆڵدن گڵۆب و پاڵم دۆر بووە. لە ساڵی ١٩٦١ پۆڵەندای بەجێهێشت و بۆ ماوەی چەند ساڵێک لە فەرەنسا ژیاوە، دواتر ڕووی لە بەریتانیا کردووە و لەوێ لەگەڵ جیرارد براخ هاوکاری سێ فیلمی کردووە، سەرەتا بە فیلمی Repulsion (١٩٦٥) دەستی پێکردووە. لە ساڵی ١٩٦٨ ڕووی لە ئەمریکا کرد، دەستبەجێ پێگەی دەرهێنانی گەشەسەندووەکەی بە فیلمی ترسناک ڕۆزماری ڕۆزماری کە لە ساڵی ١٩٦٨دا بوو کە خەڵاتی ئۆسکاری پێشکەوتوو بوو، چەسپاند. لە ساڵی ١٩٦٩ هاوسەرە دووگیانەکەی پۆلانسکی، شارۆن تایت، لەکاتی مانەوەی لە ماڵی پۆلانسکی بەنێدیکت کانیۆن لە سەرووی لۆس ئەنجلۆس لەلایەن ئەندامانی خێزانی مانسۆنەوە کوژرا. دوای مردنی تایت، پۆلانسکی گەڕایەوە ئەوروپا و زۆربەی کاتەکانی لە پاریس و گستاد بەسەر برد، بەڵام فیلمێکی دیکەی دروست نەکرد تا فیلمی ماکبێس (١٩٧١)ی لە ئینگلتەرا گرت. ساڵی دواتر چووە ئیتاڵیا بۆ ئەوەی فیلمی What? (1973) و دواتر پێنج ساڵی داهاتوو لە نزیک ڕۆما ژیانی بەسەر برد. بەڵام گەشتێکی کرد بۆ هۆلیوود بۆ دەرهێنانی فیلمی چیناتاون (١٩٧٤) بۆ فیلمی پارامۆنت پیکچەرز، ڕۆبەرت ئیڤانس وەک بەرهەمهێنەر کاری کردووە. فیلمەکە پاڵێوراو بوو بۆ یازدە خەڵاتی ئۆسکار، و سەرکەوتنێکی ڕەخنەگرانە و بۆکس ئۆفیسەکانی بەدەستهێنا؛ سیناریۆی ڕۆبەرت تاون خەڵاتی باشترین سیناریۆی ڕەسەنی بەدەستهێنا. فیلمی داهاتووی پۆلانسکی بە ناوی The Tenant (1976) لە فەرەنسا وێنەگیرا، و فیلمی "سێبەری شوقە"ی تەواو کرد، دوای فیلمی Repulsion و Rosemary's Baby. لە ساڵی ١٩٧٧ دوای وێنەگرتنێک لە شاری لۆس ئەنجلۆس، پۆلانسکی بەهۆی دەستدرێژی سێکسی بۆ سەر کچێکی تەمەن ١٣ ساڵ دەستگیرکرا. تۆمەتی دەستدرێژی سێکسی لەسەرە بەڵام دانی بە تاوانەکەیدا ناوە کە سێکسی نایاسایی لەگەڵ منداڵێکی کەم تەمەندا کردووە. بۆ ئەوەی سزا نەدرێت، پۆلانسکی هەڵهات بۆ ماڵەکەی خۆی لە لەندەن، پاشان ڕۆژی دواتر ڕووی لە فەرەنسا کرد. لەو کاتەوە فەرمانی دەستگیرکردنی ئەمریکی لەبەردەستدایە، و لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە فەرمانی دەستگیرکردنی نێودەوڵەتی هەیە. پۆلانسکی بەردەوام بوو لە دروستکردنی فیلمەکانی وەک پیانۆژەن (٢٠٠٢)، کە لە جەنگی جیهانی دووەمدا وەرگێڕدراوە لە ژیاننامەی مۆسیقاژەنی جوولەکە-پۆڵەندی ولادیسلاڤ شپیلمان بە هەمان ناو، کە دەنگدانەوەی هەندێک لە ئەزموونەکانی پێشووی ژیانی پۆلانسکی بوو. پۆلانسکی وەک شپیلمان لە گێتۆ و ئۆردوگاکانی کۆکردنەوە ڕزگاری بوو لە کاتێکدا ئەندامانی خێزانەکەی کوژران. فیلمەکە سێ خەڵاتی ئۆسکاری بەدەستهێنا لەوانە باشترین دەرهێنەر، پاڵم دی ئۆری فێستیڤاڵی فیلمی کان، هەروەها حەوت خەڵاتی سیزاری فەرەنسی لەنێویاندا باشترین فیلم و باشترین دەرهێنەر. پاشان فیلمە سەرکەوتووەکانی ئۆلیڤەر تویست (٢٠٠٥)، بۆ هەریەکەیان سینەمایەکی خۆی (٢٠٠٧) و نووسەری جنۆکە (٢٠١٠)ی بڵاوکردەوە، کە لە کاتی دەستبەسەرکردنی ماڵەوەدا تەواو بوو. لە ئەیلوولی ٢٠٠٩، پۆلانسکی لەلایەن پۆلیسی سویسرا دەستگیرکرا، لەسەر داوای دەسەڵاتدارانی ئەمریکا، کاتێک گەشتێکی کرد بۆ وەرگرتنی خەڵاتی دەستکەوتی تەواوی ژیانی لە فێستیڤاڵی فیلمی زیوریخ. لە ئۆکتۆبەری ٢٠٠٩ ئەمریکا داوای ڕادەستکردنەوەی کرد؛ بەڵام لە ١٢ی تەمموزی ٢٠١٠، سویسرییەکە ئەو داواکارییەی ڕەتکردەوە و لەبری ئەوە بە "پیاوێکی ئازاد" ناساند دوای ئەوەی لە دەستبەسەری ئازادکرد.