Gene Wilder

دەربارەی ئەکتەر

جین وایڵدەر (لەدایکبووی جیرۆم سیلبێرمان؛ ١١ی حوزەیرانی ١٩٣٣ - ٢٩ی ئابی ٢٠١٦) ئەکتەر، دەرهێنەر، سیناریۆنووس، بەرهەمهێنەر، گۆرانیبێژ و ئاوازدانەر و نووسەری ئەمریکی بووە. سەرەتا لەسەر شانۆ دەستی بە کاری هونەری کرد، و یەکەم ڕۆڵی لەسەر شاشە لە ئەڵقەیەکی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی شانۆنامەی هەفتە لە ساڵی ١٩٦١ دەرکەوت، هەرچەندە یەکەم ڕۆڵی فیلمی ڕۆڵی بارمتە بوو لە فیلمی جووڵاوی بۆنی و کلاید لە ساڵی ١٩٦٧، بەڵام یەکەم ڕۆڵی گەورەی وایڵدەر وەک لیۆپۆڵد بلوم بوو لە فیلمی بەرهەمهێنەرانی ساڵی ١٩٦٧ کە بۆی پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت. ئەمە یەکەم هاوکاری بوو لە زنجیرەیەک هاوکاری لەگەڵ نووسەر/دەرهێنەر مێل بروکس، لەنێویاندا فیلمی Blazing Saddles و Young Frankenstein لە ساڵی 1974، کە وایڵدەر هاوبەشی نووسیبووی، کە جووتەکەی پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین سیناریۆی گونجاو. بە ڕۆڵی ئایکۆنی ویلی وۆنکا لە فیلمی Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971) و بە چوار فیلمی لەگەڵ ڕیچارد پرایۆر ناسراوە: Silver Streak (1976)، Stir Crazy (1980)، See No Evil, Hear No Evil (1989) و Another You (1991)، هەروەها ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمەکانی Woody Allen’s Everything You Always Wanted to دەربارەی سێکس بزانە* (*بەڵام لە پرسیارکردن دەترسان) (١٩٧٢). دەرھێنان و نووسینی چەندین فیلمی تایبەت بەخۆی بووە، لەوانە فیلمی (ژن بە ڕەنگی سوور) (١٩٨٤). لەگەڵ هاوسەری سێیەمی، گیلدا ڕادنەر، ڕۆڵی سەرەکی لە سێ فیلمدا گێڕاوە، دوو فیلمی کۆتاییش دەرهێنەری بووە. مردنی لە ساڵی ١٩٨٩ بەهۆی شێرپەنجەی هێلکەدان بووە هۆی ئەوەی کە بەشداری چالاکانە بکات لە بەرەوپێشبردنی هۆشیاری و چارەسەرکردنی شێرپەنجە، یارمەتی دامەزراندنی سەنتەری دیاریکردنی شێرپەنجەی هێلکەدان گیلدا ڕادنەر لە لۆس ئەنجلۆس و هاوبەشی دامەزراندنی یانەی گیلدا. دوای دوایین ڕۆڵی نواندن لە ساڵی ٢٠٠٣ – ڕۆڵی میوان لە فیلمی Will & Grace کە خەڵاتی ئیمی بۆ ئەکتەری میوانی نایاب وەرگرت – سەرنجی خۆی خستە سەر نووسین. لە ساڵی ٢٠٠٥ بیرەوەرییەکی بەرهەمهێنا بە ناوی وەک نامۆیەک ماچم بکە: گەڕانم بۆ خۆشەویستی و هونەر؛ کۆمەڵە چیرۆکێک، ئەم شتە پێی دەوترێت خۆشەویستی چییە؟ (٢٠١٠)؛ و ڕۆمانەکانی قحبەی فەرەنسیم (٢٠٠٧)، ئەو ژنەی کە نایکات (٢٠٠٨) و شتێک کە تا لەبیرت بێت (٢٠١٣).