Laurence Olivier

دەربارەی ئەکتەر

لۆڕێنس کێر ئۆلیڤیێر، بارۆن ئۆلیڤیێر، ئۆم (٢٢ی ئایاری ١٩٠٧ – ١١ی تەمموزی ١٩٨٩) ئەکتەر و دەرهێنەری ئینگلیزی بوو کە لەگەڵ هاوچەرخەکانی ڕالف ڕیچاردسۆن، پێگی ئاشکرۆفت و جۆن گیلگود، زاڵ بوون بەسەر شانۆی بەریتانی ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا. هەروەها بە درێژایی ژیانی هونەری لە فیلمەکاندا کاری کردووە و زیاتر لە پەنجا ڕۆڵی سینەمایی بینیوە. لە کۆتاییەکانی ژیانی هونەریدا سەرکەوتنی بەرچاوی لە ڕۆڵی تەلەفزیۆنیدا بەدەستهێنا. خێزانەکەی هیچ پەیوەندییەکی شانۆیییان نەبوو، بەڵام باوکی ئۆلیڤیێر کە پیاوێکی ئایینییە، بڕیاریدا کوڕەکەی ببێتە ئەکتەر. دوای ئەوەی ئۆلیڤیێر لە قوتابخانەی دراما لە لەندەن خوێندوویەتی، لە کۆتاییەکانی بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا لە یەک لە دوای یەک لە کارەکانی نواندندا فێری پیشەکەی بووە. لە ساڵی ١٩٣٠ یەکەم سەرکەوتنی گرنگی وێست ئێند لە فیلمی ژیانی تایبەتی نۆئێل کاوارد بەدەستهێنا، هەروەها لە یەکەم فیلمی خۆیدا دەرکەوت. لە ساڵی ١٩٣٥ لە بەرهەمێکی بەناوبانگی ڕۆمیۆ و جولیەت شانبەشانی گیلگود و ئاشکرۆفت ڕۆڵی گێڕا و لە کۆتایی ئەو دەیەدا ئەستێرەیەکی دامەزراو بوو. لە ساڵانی چلەکاندا، ئۆلیڤیێر لەگەڵ ڕیچاردسۆن و جۆن بورێل، هاوبەشی دەرهێنەری کۆمپانیای ئۆڵد ڤیک بوو، کە دروستی کرد و بوو بە کۆمپانیایەکی زۆر ڕێزدار. لەوێدا بەناوبانگترین ڕۆڵەکانی بریتی بوون لە ڕۆڵی ڕیچاردی سێیەمی شکسپیر و ئۆدیپوسی سۆفۆکلیس. لە ساڵانی ١٩٥٠دا ئۆلیڤێر ئەکتەر و بەڕێوەبەرێکی سەربەخۆ بوو، بەڵام ژیانی شانۆیی لە دۆخێکی خراپدا بوو تا لە ساڵی ١٩٥٧ پەیوەندی بە کۆمپانیای شانۆی ئینگلیزییەوە کرد بۆ ئەوەی ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی The Entertainer بگێڕێت، کە دواتر لە فیلمدا ڕۆڵی تێدا گێڕا. لە ساڵی ١٩٦٣ تا ١٩٧٣ بەڕێوەبەری دامەزرێنەری شانۆی نیشتمانی بەریتانیا بووە، کۆمپانیایەکی نیشتەجێی بەڕێوەبردووە کە چەندین ئەستێرەی داهاتووی پەروەردە کردووە. بەشەکانی خۆی لەوێ بریتی بوو لە ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی ئۆتێلۆ (١٩٦٥) و شایلۆک لە فیلمی بازرگانی ڤێنیز (١٩٧٠). لە نێو فیلمەکانی ئۆلیڤیێردا فیلمەکانی Wuthering Heights (1939)، Rebecca (1940) و سێبەری فیلمەکانی شکسپیر وەک ئەکتەر و دەرهێنەر: هێنری پێنجەم (1944)، هاملێت (1948) و ڕیچاردی سێیەم (1955). فیلمەکانی دواتر بریتین لە فیلمەکانی پێڵاوی ماسیگر (١٩٦٨)، سلۆت (١٩٧٢)، پیاوی ماراسۆن (١٩٧٦) و کوڕانی بەڕازیل (١٩٧٨). دەرکەوتنەکانی لە تەلەفزیۆنیدا بریتی بوون لە وەرگێڕانی فیلمەکانی مانگ و شەش پێنس (١٩٦٠)، گەشتی ڕۆژێکی درێژ بۆ ناو شەو (١٩٧٣)، خۆشەویستی لە نێوان وێرانەکان (١٩٧٥)، پشیلە لەسەر سەقفێکی قەڵەوی گەرم (١٩٧٦)، سەردانی دووبارەی برایدشێد (١٩٨١) و شا لیر (١٩٨٣). ڕێزلێنانی ئۆلیڤیێر بریتی بوون لە شوڕشگێڕی (١٩٤٧)، ژیانی هاوڕێی (١٩٧٠) و فەرمانی شایستەیی (١٩٨١). بەهۆی کارەکانی لەسەر شاشە چوار خەڵاتی ئۆسکاری و دوو خەڵاتی فیلمی ئۆسکاری بەریتانی و پێنج خەڵاتی ئیمی و سێ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی وەرگرتووە. گەورەترین هۆڵی شانۆی نیشتمانی بە شەرەفی ئەو ناونراوە، هەروەها لە خەڵاتی لۆڕێنس ئۆلیڤیێر یادی دەکرێتەوە کە ساڵانە لەلایەن کۆمەڵەی شانۆی لەندەنەوە پێشکەش دەکرێت. سێ جار هاوسەرگیری کردووە، لە ساڵی ١٩٣٠ تا ١٩٤٠ لەگەڵ خانمە ئەکتەرەکانی جیل ئیسمۆند، لە ساڵی ١٩٤٠ تا ١٩٦٠ لەگەڵ ڤیڤین لی، لە ساڵی ١٩٦١ تا کۆچی دوایی لەگەڵ جوان پلۆرایت.