René Clair

دەربارەی ئەکتەر

ڕێنی کلێر سینەماکار و نووسەری فەرەنسی بوو. بۆ یەکەمجار لە ساڵانی بیستەکاندا ناوبانگی خۆی وەک دەرهێنەری فیلمە بێدەنگەکان دامەزراند کە زۆرجار کۆمیدی تێکەڵ بە فانتازیا دەکرا. دواتر هەندێک لە داهێنەرترین فیلمە دەنگییە سەرەتاییەکانی فەرەنسا دروستکرد، پێش ئەوەی بچێتە دەرەوەی وڵات و بۆ زیاتر لە دە ساڵ لە بەریتانیا و ئەمریکا کار بکات. گەڕانەوەی بۆ فەرەنسا لە دوای جەنگی جیهانی دووەم، بەردەوام بوو لە دروستکردنی فیلم کە بە ڕەنگینیی و ژیرییەکەی تایبەتمەند بوو، زۆرجار ڕوانگەیەکی نۆستالژیکی بۆ ژیانی فەرەنسی لە ساڵانی پێشوودا پێشکەش دەکرد. لە ساڵی ١٩٦٠ بۆ ئەکادیمیای فەرەنسا هەڵبژێردرا، ناسراوترین فیلمەکانی کلێر بریتین لە کڵاوی پەڕۆی ئیتاڵی (١٩٢٨)، ژێر سەقفەکانی پاریس (١٩٣٠)، لێ ملیۆن (١٩٣١)، فیلمی À nous la liberté (١٩٣١)، من هاوسەرگیریم لەگەڵ جادووگەرێک کرد (١٩٤٢)، و پاشان لەوێ نەبوو (١٩٤٥). لە ساڵی ١٩٢٤ لە کاتێکدا کلێر لەگەڵ فەرەنسا پیکابیا کار لەسەر سینە-سکێچ بۆ شانۆ دەکرد، بۆ یەکەمجار ئەکتەری گەنجی ناسی بە ناوی برۆنجا پێرلموتێر، کە دواتر لە فیلمی (Le Voyage imaginaire) (١٩٢٦)دا دەرکەوت کە بۆ یەکەمجار لە ستۆدیۆی تازە کراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٢٦ هاوسەرگیریان کردووە و کوڕەکەیان ژان فرانسوا لە ساڵی ١٩٢٧ لەدایکبووە. ڕێنی کلێر لە ١٥ی ئازاری ١٩٨١ لە ماڵەوە کۆچی دوایی کرد، و بە شێوەیەکی تایبەت لە سانت جێرمان لۆکسێرۆی بە خاک سپێردرا. ناوبانگی کلێر وەک سینەماکار لە ماوەی ژیانی خۆیدا هەڵسەنگاندنێکی بەرچاوی بەسەردا هاتەوە: لە ساڵانی ١٩٣٠دا بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک یەکێک لە گەورەترین دەرهێنەرەکانی فەرەنسا سەیر دەکرا، شانبەشانی ڕێنۆیر و کارنی، بەڵام دواتر دەستکردی کارەکانی و دابڕانی لە واقیعەکانی ژیان تادێت لە لایەنگرییەوە کەوتە خوارەوە. ئاڤانگاردیزمی فیلمە یەکەمەکانی و بە تایبەتی ئینتراکت ناوبانگێکی کاتیی پێبەخشیبوو و زەمینەسازی لە سوریالیزمدا بەردەوام بوو لە بنەمای زۆربەی کارە کۆمیدییەکانی. بەڵام ئەوە شێوازی خەیاڵی بوو کە بەهۆیەوە بەسەر گومانە سەرەتاییەکانیدا زاڵ بوو سەبارەت بە هاتنی دەنگ کە ڕەسەنایەتییەکەی دامەزراند و چوار فیلمی دەنگی یەکەمی ناوبانگێکی نێودەوڵەتییان بۆ هێنا. ساڵانی کارکردنی کلێر لە بەریتانیا و ئەمریکا وای لێکرد کە هێشتا زیاتر بناسرێت بەڵام هیچ گەشەسەندنێکی بەرچاوی لە شێوازەکەی و نیگەرانییە بابەتییەکانیدا نیشان نەدا. هەر لە فیلمەکانی دوای جەنگدا بوو کە لە گەڕانەوەی بۆ فەرەنسا دروستی کرد کە هەندێک لە ڕەخنەگران پێگەیشتنێکی نوێ و قووڵایی سۆزدارییان بەدی کردووە، کە هەستێکی باوی خەمۆکییان لەگەڵدایە بەڵام هێشتا لە چوارچێوەی ئەو ڕەنگینیی و ژیرییەدایە کە تایبەتمەندی کارەکانی پێشووی بووە. بەڵام لە پەنجاکانی سەدەی ڕابردوودا ئەو ڕەخنەگرانەی کە مژدەی هاتنی شەپۆلی نوێی فەرەنسایان دەدا، بە تایبەت ئەوانەی پەیوەندییان بە کاهێر دو سینەماوە هەبوو، کارەکانی کلێریان بە مۆدێرن و ئەکادیمی زانی. پارادۆکسی ناوبانگی کلێر لەلایەن ئەو شرۆڤەکارانەوە زیاتر بەرز بووەتەوە کە سەرەڕای بۆنەی بێڕێزیکردنی یەکتریان، فرانسوا تروفۆیان وەک جێنشینی ڕاستەقینەی سینەمای فەرەنسی بۆ کلێر بینیوە.