Fulgencio Batista

دەربارەی ئەکتەر

فولجینسیۆ باتیستا ی زالدیڤار (لەدایکبووی ڕوبێن زالدیڤار، ١٦ی ژانویەی ١٩٠١ – ٦ی ئابی ١٩٧٣) ئەفسەر و سیاسەتمەدارێکی سەربازی کوبا بووە کە لە ساڵی ١٩٤٠ تا ١٩٤٤ وەک سەرۆکی هەڵبژێردراوی کوبا و لە ساڵی ١٩٥٢ تا ١٩٥٩ وەک دیکتاتۆری سەربازیی کوبا کە لەلایەن ئەمریکاوە پشتگیری دەکرا، پێش ئەوەی لە سەردەمی کوبادا بخرێتە ژێر دەسەڵاتی کوبا شۆڕش. باتیستا سەرەتا وەک بەشێک لە ڕاپەڕینی سەربازەکان لە ساڵی ١٩٣٣دا هاتە سەر دەسەڵات، کە حکومەتی کاتی کارلۆس مانوێل دی سێسپیدس ی کوێسادای ڕووخاند. پاشان خۆی بە سەرۆکی هێزە چەکدارەکان دانا، بە پلەی عەقید و بە شێوەیەکی کاریگەر کۆنترۆڵی "پەنتارکی" پێنج کەسیی کرد کە وەک سەرۆکی دەوڵەتی بەکۆمەڵ کاریان دەکرد. ئەو لە ڕێگەی زنجیرەیەک سەرۆکی بوکەڵەییەوە ئەم کۆنترۆڵەی پاراست تا ساڵی ١٩٤٠، کاتێک خۆی لەسەر پلاتفۆرمێکی پۆپۆلیستی بە سەرۆکی کوبا هەڵبژێردرا. پاشان دەستووری کوبای ساڵی ١٩٤٠ی دامەزراند و تا ساڵی ١٩٤٤ کاری کرد، دوای تەواوکردنی خولی سەرۆکایەتییەکەی، باتیستا ڕووی لە فلۆریدا کرد، لە ساڵی ١٩٥٢ گەڕایەوە بۆ کوبا بۆ ئەوەی خۆی بۆ پۆستی سەرۆکایەتی کاندید بکات. گەڕانەوەی بۆ دەسەڵات و وەرگرتنی پشتیوانی دارایی و سەربازی و لۆجستی لەلایەن حکومەتی ئەمریکاوە، باتیستا دەستووری ساڵی ١٩٤٠ی هەڵپەسارد و زۆربەی ئازادییە سیاسییەکانی هەڵوەشاندەوە، لەوانەش مافی مانگرتن. پاشان لەگەڵ دەوڵەمەندترین خاوەن زەویەکان هاوتەریب بوو کە خاوەنی گەورەترین کێڵگەی شەکر بوون، و سەرۆکایەتی ئابوورییەکی چەقبەستووی کرد کە بۆشایی نێوان دەوڵەمەند و هەژارەکانی کوبا فراوانتر کرد. Eventually it reached the point where most of the sugar industry was in U.S. hands, and foreigners owned 70% of the arable land. بەم شێوەیە، حکومەتی سەرکوتکەری باتیستا دواتر دەستی کرد بە قازانجکردنی سیستماتیکی لە ئیستغلالکردنی بەرژەوەندییە بازرگانییەکانی کوبا، بە دانوستاندن لەسەر پەیوەندییە قازانج بەخشەکان هەم لەگەڵ مافیای ئەمریکی کە کۆنترۆڵی کاروباری ماددە هۆشبەرەکان و قومار و لەشفرۆشییان لە هاڤانا دەکرد و هەم لەگەڵ کۆمپانیا گەورە فرەنەتەوەییەکانی بنکەکەی لە ئەمریکا کە گرێبەستی قازانجیان پێبەخشرا. بۆ دامرکاندنەوەی ناڕەزایی پەرەسەندوو لە نێوان خەڵکدا- کە دواتر لە ڕێگەی ئاژاوە و خۆپیشاندانی بەردەوامی خوێندکارانەوە نیشاندرا- باتیستا سانسۆرێکی توندتری لە میدیاکان دامەزراند، لە هەمان کاتدا پۆلیسی نهێنی نووسینگەی سەرکوتکردنی چالاکییە کۆمۆنیستەکانی بەکارهێنا بۆ ئەنجامدانی توندوتیژی و ئەشکەنجەدان و لەسێدارەدانی گشتی بە شێوەیەکی بەرفراوان. ئەم کوشتنانە لە ساڵی ١٩٥٧دا زیادیان کرد، لەگەڵ کاریگەری زیاتری بیرۆکە سۆسیالیستییەکان. Many people were killed, with estimates ranging from hundreds to about 20,000 people killed. وەسفکردنی سەرەوە لە وتارەکەی ویکیپیدیا Fulgencio Batista، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA، لیستی تەواوی بەشداربووان لە ویکیپیدیا.