Billy Wilder

لەدایکبوونی: 1906-06-22 شوێنی لەدایکبوون: Sucha, Galicia, Austria-Hungary تێکڕای بەرهەم: 32

دەربارەی ئەکتەر

بیلی وایڵدەر، لەدایکبووی ساموێل وایڵدەر؛ (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٠٦ - ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٢) دەرهێنەر و سیناریۆنووس و بەرهەمهێنەرێکی لەدایکبووی نەمسا بووە و وەک یەکێک لە سەرکەوتووترین سینەماکارانی سەردەمی زێڕینی هۆلیوود دادەنرێت. ئەمڕۆ بە فیلمە کۆمیدییەکانی ناسراوە، هەرچەندە دەرهێنەری دراما و فیلمی نۆئاریشە. وایڵدەر یەکێکە لەو پێنج کەسەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بەدەستهێناوە وەک بەرهەمهێنەر و دەرهێنەر و نووسەر بۆ هەمان فیلمی ( شوقەکە). ژیانی هونەری وایڵدەر لە ئەڵمانیاوە دەستیپێکرد و لە ساڵی ١٩٣٠وە وەک نووسەرێک بۆ فیلمە کۆمیدییەکان کاری کردووە، دوای ئەوەی نازییەکان لە ساڵی ١٩٣٣ دەسەڵاتیان گرتە دەست، کۆچی کرد بۆ ئەمریکا و لەوێ بەردەوام بوو لە نووسینی سیناریۆ، لەوانە فیلمی نینۆچکا (١٩٣٩) لە نووسینی ئێرنست لوبیچ و تۆپی ئاگری هاوارد هۆکس (١٩٤١). لە سەرەتای چلەکانەوە ڕێگەی پێدرا وایڵدەر سیناریۆی خۆی وێنە بگرێت و بەم شێوەیە وەک دەرهێنەر ناوبانگێکی زۆری بۆ خۆی دروست کرد. سەرەتا گەورەترین سەرکەوتنەکانی بریتی بوون لە فیلمە نۆیرەکانی فیلمی دراماتیک وەک دوو قەرەبووکردنەوە (١٩٤٤)، کۆتایی هەفتەی ونبوو (١٩٤٥)، خۆرئاوابوون بۆلیڤار (١٩٥٠) و ئەیس لە کون (١٩٥١). تەنها ئەو کاتە بوو کە زیاتر ڕووی لە کۆمیدی کرد، لەوانە فیلمی ستالاگ ١٧ (١٩٥٣)، سابرینا (١٩٥٤) و خورانی حەوت ساڵە (١٩٥٥)، هەرچەندە لەگەڵ فیلمی شایەتحاڵ بۆ داواکاری گشتی (١٩٥٧)دا لادانێکی بچووکی بۆ درامای هۆڵی دادگا کرد. فیلمەکانی فیلمی Some Like It Hot (1959) و The Apartment (1960) بەناوبانگترین و ڕەنگە سەرکەوتووترین فیلمی کۆمیدی خۆی دروستکرد، تەنانەت ئەم دووەمیان پێنج خەڵاتی ئۆسکاری وەرگرت. لە فیلمی یەک، دوو، سێ (١٩٦١)دا، وایڵدەر مامەڵەی لەگەڵ بارودۆخی ئەو سەردەمەدا کردووە لە وڵاتی بەخێوکراوی پێشووی خۆی کە ئەڵمانیایە و فیلمی کۆمیدیای ڕۆمانسی سەرکەوتووی ئیرما لا دۆس (١٩٦٣)ی دروستکردووە. لە دوو دەیەی دواتردا، وایڵدەر حەوت فیلمی دیکەی دروستکرد، کە لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە کەمتر پێشوازییان لێکرا، هەرچەندە درامای ئەڵمانی-فەرەنسی فیدۆرا (1978) لەمڕۆدا تاڕادەیەک لەبارتر لەلایەن شارەزایانی فیلمی خۆنمایشنەوە سەیر دەکرێت. دوای ماوەیەک، وایڵدەر وەک دەرهێنەر بۆ لیستی شیندلەر لەژێر گفتوگۆدا بوو، کە وەک کۆتایی ژیانی درێژخایەنی ژیانی ویستبووی، بەڵام دواجار بەهۆی بەرزبوونەوەی تەمەنیەوە ناچار بوو ڕەتی بکاتەوە.