Conrad Veidt

لەدایکبوونی: 1893-01-22 شوێنی لەدایکبوون: Berlin, Germany تێکڕای بەرهەم: 120

دەربارەی ئەکتەر

هانس واڵتەر کۆنراد ڤیدت (بە ئینگلیزی : Hans Walter Conrad Veidt ) (٢٢ی ژانویەی ١٨٩٣ - ٣ی نیسانی ١٩٤٣) ئەکتەرێکی ئەڵمانی بوو کە زۆرترین جار لەبیرکرا بەهۆی ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی وەک جیاواز لە ئەوانی تر (١٩١٩)، کابینەی دکتۆر کالیگاری (١٩٢٠) و پیاوی پێدەکەنێت (١٩٢٨). دوای ئەوەی لە فیلمە بێدەنگەکانی ئەڵمانیدا سەرکەوتوو بوو، کە یەکێک بوو لە ئەستێرەکانی ئوفا کە زۆرترین مووچەی پێدەدرا، دوای ئەوەی نازییەکان هاتنە سەر دەسەڵات، لە ساڵی ١٩٣٣ لەگەڵ هاوسەرە نوێیەکەی کە جولەکە بوو، ئەڵمانیا بەجێبهێڵێت. ئەوان لە بەریتانیا نیشتەجێ بوون، لەوێ بەشداری لە کۆمەڵێک فیلمدا کردووە، لەوانە فیلمی دزی بەغداد (١٩٤٠)، پێش ئەوەی لە دەوروبەری ساڵی ١٩٤١ کۆچ بکات بۆ ئەمریکا، ئەمەش وایکردووە ڕۆڵی پاڵپشتی لە فیلمی کازابلانکا (١٩٤٢)دا هەبێت. ڤیدت لە ساڵی ١٩١٦ تا کۆچی دوایی لە زیاتر لە ١٠٠ فیلمدا بەشداری کردووە. یەکێک لە سەرەتاییترین نمایشەکانی وەک سیزاری خەوتنگەرا بکوژەکە بوو لە فیلمی کابینەی دکتۆر کالیگاری (١٩٢٠)ی دەرهێنەر ڕۆبەرت وین کە کلاسیکی سینەمای ئێکسپرێشنیستی ئەڵمانی بوو، لەگەڵ وێرنەر کراوس و لیل داگۆڤەر. ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی The Man Who Laughs (1928)، وەک ئەکتەری سێرکێکی شێواوی کە دەموچاوی بڕاوە بۆ خەندەیەکی هەمیشەیی، ئیلهامبەخشی (بینراو)ی بۆ خراپەکاری باتمان جۆکەر دابین کرد، کە لە ساڵی 1940 لەلایەن بیل فینگەرەوە دروستکرا. هەروەها ڤێید لە فیلمە ترسناکە بێدەنگەکانی دیکەدا ڕۆڵی گێڕاوە وەک فیلمی دەستی ئۆرلاک (١٩٢٤)، فیلمێکی دیکەی دەرهێنانی ڕۆبەرت وین، خوێندکاری پراگ (١٩٢٦) و فیلمی واکس وۆرک (١٩٢٤) کە ڕۆڵی ئیڤانی ترسناکی گێڕاوە. هەروەها ڤێید لە فیلمی ئەندەرس ئەلس دی ئەندەرن (جیاواز لە ئەوانی تر، ١٩١٩)ی ماگنوس هیرشفێڵد دەرکەوت، کە یەکێکە لە یەکەم فیلمەکان کە هاوسۆزی هاوڕەگەزبازی نیشان دەدات، هەرچەندە کارەکتەرەکانی ناو فیلمەکە بە خۆشی کۆتایی نایەت. ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە یەکەم وێنەی قسەکردنی ئەڵمانیا بە ناوی Das Land ohne Frauen (زەوی بێ ژن، ١٩٢٩). لە کۆتاییەکانی بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا ڕووی لە هۆلیوود کرد و چەند فیلمێکی دروست کرد، بەڵام هاتنی قسەکردنی وێنە و سەختی قسەکردنی ئینگلیزی وای لێکرد بگەڕێتەوە ئەڵمانیا. لەم ماوەیەدا شارەزایی خۆی بە قەرز دایە وانەبێژی ئاواتخوازان، یەکێک لەوانە لیزا گۆڵم بوو کە دواتر ئەکتەری کارەکتەری ئەمریکی بوو.