Oumarou Ganda

دەربارەی ئەکتەر

عومارو گاندا (1935 – 1ی ژانویەی 1981) دەرهێنەر و ئەکتەرێکی نەیجیرییە و لە ساڵانی شەست و حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا یارمەتی گەیاندنی سینەمای ئەفریقای داوە بۆ سەرنجی نێودەوڵەتی. گاندا لە ساڵی ١٩٣٥ لە شاری نیامی پایتەختی نیجەر لەدایک بووە و لە نەتەوەی جیرما بووە. خوێندنی سەرەتایی لە نیامی تەواو کردووە و لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا وەک سەربازێک پەیوەندی بە فەیلەقی گەشتەکانی ڕۆژهەڵاتی دووری فەرەنساوە کردووە لە ساڵی ١٩٥١ تا ١٩٥٥، دوای ئەوەی دوو ساڵ لە ئاسیا لە کاتی جەنگی یەکەمی هیندۆچین گەڕایەوە بۆ نیجەر، لەوێ نەیتوانی کار بدۆزێتەوە. کۆچی کرد بۆ کۆت دیڤوار و لە بەندەری ئەبیجان بوو بە کەناری درێژ. لەوێدا زانای ئەنترۆپۆلۆژیست و سینەماکاری فەرەنسی ژان ڕۆچ ناسی. ڕۆچ حەزی لە کۆمەڵگەی نەیجیری بوو لە کۆت دیڤوار و گاندای وەک ئامارناس بەکرێ گرت بۆ لێکۆڵینەوەکانی لەسەر کۆچبەری. ئەوە ڕۆچ بوو کە گاندای بە سینەما ناساند. گاندا ڕۆڵێکی بچووکی لە فیلمی زازۆمان دی ترێچڤیل لە ساڵی ١٩٥٧ی ڕۆچ هەبوو، ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی مۆی، ئون نۆیر (من، ڕەشپێستێک) لە ساڵی ١٩٥٨. چەند ساڵێک دواتر گەڕایەوە بۆ نیامی، لەوێ بەشداری لە ناوەندی ڕۆشنبیری فەرەنسا-نیجەردا کرد. لە یانەی ڕۆشنبیری و سینەمای سەنتەرەکەدا تەکنیکارانی ناسی کە ڕاهێنانی دەرهێنان و کامێرا و دەنگیان پێشکەش دەکرد و بوو بە یاریدەدەری تەکنیکار. یانەکە چەندین فیلمی بەرهەمهێنا، لە ساڵی ١٩٦٨دا پێشبڕکێیەکی سیناریۆی سازکرد، کە گاندا سیناریۆی یەکەم فیلمی خۆی بەناوی کاباسکابۆ نووسی، بە پشتبەستن بە ئەزموونەکانی لە هیندۆچین. بە درێژایی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو بەردەوام بوو لە دروستکردنی فیلم، کە زۆربەیان ستایشی نێودەوڵەتییان لێکرا و ئۆتۆمبێلی شرۆڤەی کۆمەڵایەتی بوون لەو وڵاتەدا کە ئەوکات دەوڵەتێکی تاکە حزبی بوو. بەناوبانگترین فیلمی، Le Wazzou Polygame (1970) یەکەمین خەڵاتی باشترین فیلمی فێستیڤاڵی فیلمی FESPACOی بەدەستهێنا. گاندا جگە لە فیلمە دراماتیکییەکانی، چەندین فیلمی دیکۆمێنتاریی تەواو کردووە و لە کاتی مردنی بەهۆی جەڵتەی دڵەوە لە 1ی 1ی 1981 سەرقاڵی دانانی فیلمێک بووە.