Sapho

دەربارەی ئەکتەر

سافۆ (1950) گۆرانیبێژی فەرەنسی-مەغریبییە. ناوی ڕاستەقینەی دانیێل ئیبۆی یە. سافۆ لە شاری مەراکشی پایتەختی مەغریب لەدایک بووە، لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا کۆچی کردووە بۆ فەرەنسا، لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا بە تەنیا لە پاریس دەژیا و وانەی نواندن و گیتار ژەنین و گۆرانی لەسەر شەقامەکان دەخوێند. دوای ماوەیەکی کەم هاوڕێیەکی مۆسیقاژەنی ڕازی کرد کە ئاودیشنی قوتابخانەی بەناوبانگی مۆسیقا بکات کە ناوی لێ پێتی کۆنسێرڤاتۆری دی میرێل بوو. هەر زوو سافۆ وازی لە خوێندنی نواندن هێنا و لە بەرژەوەندی مۆسیقا بوو. یەکەم ئەلبوومی بە ناوی Le Balayeur du Rex لە ساڵی ١٩٧٧ لەلایەن RCA بڵاوکرایەوە. دوای مانەوەی ساڵێک لە نیویۆرک، لەوێ وەک پەیامنێرێکی فەرەنسی کاری کردووە و لە یانە جیاوازەکاندا یاری کردووە، چووە لەندەن بۆ تۆمارکردنی دووەم ئەلبوومی ئەلپی خۆی بەناوی جانیس (١٩٨٠). سافۆ لە ماوەی سێ ساڵی داهاتوودا سێ ئەلبوومی بڵاوکردەوە، پێش ئەوەی پشوویەکی کورت بدات و سەرنجی لەسەر کتێبێک بێت کە کارتۆنەکانی براسێری لا کوپۆل لە پاریس لەخۆدەگرێت. سافۆ لە ساڵی ١٩٨٥ بە گۆرانی Passions, passons گەڕایەوە ناو مۆسیقا، ئەمەش وایکرد دەنگی ڕۆکی ئەلبوومەکانی پێشووی بەجێبهێڵێت بۆ ئەوەی دەنگە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەکانی لە باوەش بگرێت کە لەگەڵیدا گەورە بووە، ئەمەش بووە هۆی زنجیرەیەک کۆنسێرت لە لێ باتاکلان (پاریس). لەوێ دەستی کرد بە پێشکەشکردنی ڕێکخستنەکانی گۆرانییەکانی کە لەلایەن گۆرانیبێژی گەورەی میسری ئوم کولتوومەوە بەناوبانگ بوون. چەند ساڵی داهاتوو سافۆ زیاتر لق و پۆپی بوو. بۆ ماوەیەک لە مەکسیک ژیاوە، فیلمی El Sol y la luna ی بڵاوکردەوە کە دوێتێکی لەگەڵ گۆرانیبێژی ئەرجەنتینی جایرۆدا هەیە. دوو ڕۆمانی بڵاوکردۆتەوە، بەشدار بووە لە دروستکردنی فیلمێک لەسەر منداڵانی ئینتیفادە، لە ئۆپێرایەکی سێ پەنیدا نمایشی کردووە، لە هەموو ئەو ماوەیەدا هێشتا مۆسیقای خۆی نمایش دەکات و تۆماری دەکات. لە ساڵی ١٩٩٢ەوە سەرنجی خستە سەر مۆسیقای ئوم کولتووم، ئەلبوومێکی تەواوی لەو مادەیە بڵاوکردەوە و گەشتێکی بە جیهاندا کرد، تەنانەت لە ساڵی ١٩٩٤ لە قودس نمایشی کرد. ئەلبوومی داهاتووی بەناوی جاردین ئەندالو (١٩٩٦)، ڕۆکی لەگەڵ توخمە عەرەبی و ئەندەلوسیەکان تێکەڵ کردووە. دواتر دیجیتاڵ شێخا، ئەلبوومێکی زیاتر لەسەر بنەمای ئەلیکترۆنی لەگەڵ پات جەبار و بەشداریکردنی بیل لاسوێڵ، بۆ کۆمپانیای باراکا ئێل فارناتی سویسری. لە ساڵی ١٩٩٩دا لەگەڵ سێیەم ڕۆمانیدا کتێبی (La Route nue des hirondelles) بڵاوکرایەوە. ئەو La Route nue des hirondelles ی گۆڕی بۆ نمایشێکی شانۆیی، کە بۆ ماوەی یەک دوو ساڵی داهاتوو گەشتێکی کرد، لە هەمان کاتدا بەردەوام بوو لەگەڵ مادەی Umm Kulthum. گەڕانەوە بۆ ئاوازدانان، سافۆ لە شارەکانی بەغدا و قودس و ناسریە و غەززە کاری کردووە و نمایشی کردووە پێش ئەوەی گۆرانییەکانی ڕۆژهەڵاتی (٢٠٠٣) لەگەڵ ئۆرکێسترایەکی کلاسیکی کە لە مۆسیقاژەنی جولەکە و موسڵمان و مەسیحی پێکهاتووە. لە ساڵی ٢٠٠٥ بە یاوەری گیتارژەنێکی فلامینکۆ لەسەر شانۆ، سەرنجی لەسەر مادەی گۆرانیبێژ و ئاوازدانەری بەناوبانگی فەرەنسی لیۆ فێرێ بوو. لە ساڵی ٢٠٠٦ ئەلبوومی Sapho chante Léo Ferré – Ferré Flamenco بەدوای خۆیدا هێنا، کە گۆرانییەکی بە داریجا (زاراوەی عەرەبی مەغریبی) وەرگێڕدرابوو. نوێترین ئەلبوومی بە ناوی Universelle بە زمانەکانی فەرەنسی و ئینگلیزی و Darija جۆرێکە لە گەشتکردن بە هەموو کاریگەرییەکانیدا، لە بلوزەوە تا دەنگە نەریتییەکان. سەرچاوە: بابەتی "سافۆ (گۆرانیبێژ)" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.