Jack Kirby

دەربارەی ئەکتەر

جاک کیربی (لەدایکبووی جاکۆب کورتزبێرگ؛ ٢٨ی ئابی ١٩١٧ - ٦ی شوباتی ١٩٩٤) هونەرمەندێکی کتێبی کۆمیکی ئەمریکی بووە، بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک یەکێک لە داهێنەرە سەرەکییەکانی میدیاکە و یەکێک لە بەرهەمهێنەرە بەرهەمدار و کاریگەرەکانی دادەنرێت. لە شاری نیویۆرک گەورە بووە و فێری کێشانی فیگەری کارتۆن بووە بە شوێنپێهەڵگرتنی کارەکتەرەکانی کۆمیک ستریپ و کارتۆنی سەرنوسەری. لە ساڵانی ١٩٣٠دا هاتە ناو پیشەسازی کۆمیکی تازەپێگەیشتوەوە، تایبەتمەندییە جۆراوجۆرەکانی کۆمیکی لە ژێر ناوی قەڵەمی جیاوازدا کێشا، لەنێویاندا جاک کورتیس، پێش ئەوەی لەسەر جاک کیربی جێگیر بێت. لە ساڵی ١٩٤٠ لەگەڵ نووسەر و سەرنوسەر جۆ سیمۆن کارەکتەری سوپەرکەسایەتییە سەرکەوتووەکەی کاپتن ئەمریکایان بۆ فیلمی تایملی کۆمیکس دروستکرد کە پێش کۆمپانیای مارڤێڵ کۆمیکس بوو. لە ماوەی ساڵانی چلەکاندا، کیربی بەردەوام لەگەڵ سیمۆن یەکگرت و چەندین کارەکتەری بۆ ئەو کۆمپانیایە و بۆ بڵاوکراوەکانی کۆمیکس نیشتمانی دروستکرد، دواتر بوو بە دی سی کۆمیکس. دوای ئەوەی لە جەنگی جیهانی دووەمدا لە شانۆی ئەوروپیدا خزمەت دەکات، کیربی کارەکانی بۆ دی سی کۆمیکس، هارڤی کۆمیکس، هیلمان پیریۆدیکاڵ و بڵاوکەرەوەکانی دیکە بەرهەمهێناوە. لە بڵاوکراوەکانی کرێستوود، ئەو و سیمۆن ژانری کۆمیکی ڕۆمانسییان دروستکرد و دواتر کۆمپانیای کۆمیکی تایبەت بە خۆیان دامەزراند کە تەمەنی کورت بوو بە ناوی بڵاوکراوەکانی مەینلاین. کیربی بەشدار بوو لە دووبارەکردنەوەی فیلمی تایملی لە ساڵانی ١٩٥٠ بە ناوی ئەتڵەس کۆمیکس کە لە دەیەی داهاتوودا بوو بە مارڤێڵ. لەوێدا لە ساڵانی شەستەکاندا، کیربی زۆرێک لە کارەکتەرە سەرەکییەکانی کۆمپانیاکەیان پێکەوە دروستکرد، لەوانە ئەنت-مان، تۆڵەسەندنەوەکان، بلاک پانتەر، چوار خەیاڵی، هالک، ئایرۆن مان، سیلڤەر سەرفەر، تۆر و ئێکس مێن، لەنێو چەندین کارەکتەری دیکەدا. ناونیشانەکانی کیربی فرۆشێکی زۆر و ستایشی ڕەخنەگرانیان بەدەستهێنا، بەڵام لە ساڵی ١٩٧٠دا، کە هەستی کرد مامەڵەی نادادپەروەرانەی لەگەڵدا کراوە، تا ڕادەیەکی زۆر لە بواری کریدتکردنی نووسەر و مافی دروستکەران، کیربی کۆمپانیاکە بەجێهێشت و بەرەو دی سی ڕکابەرەکەی ڕۆیشت. لە دی سی، کیربی داستانی جیهانی چوارەمی خۆی دروست کرد کە چەندین ناونیشانی کۆمیکی گرتەوە. لە کاتێکدا ئەم زنجیرەیانە لە ڕووی بازرگانییەوە سەرکەوتوو نەبوون و هەڵوەشێنرانەوە، خوداوەندە نوێیەکانی جیهانی چوارەم وەک بەشێکی بەرچاو لە گەردوونی دی سی بەردەوام بوون. کیربی لە ناوەڕاست تا کۆتاییەکانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو بۆ ماوەیەکی کورت گەڕایەوە بۆ مارڤێڵ و دواتر دەستی کرد بە ئەنیمەیشنی تەلەفزیۆنی و کۆمیکی سەربەخۆ. لە ساڵانی دواتریدا، کیربی کە ناوی لێنراوە "ویلیام بلەیک لە کۆمیکەکان"، دەستیکرد بە وەرگرتنی ناساندنی گەورە لە ڕۆژنامە سەرەکییەکاندا بەهۆی دەستکەوتەکانی لە ژیانی پیشەییدا و لە ساڵی ١٩٨٧ یەکێک بوو لە سێ کەسە یەکەمەکانی هۆڵی ناوبانگەکانی کتێبی کۆمیکەکانی ویل ئایزنەر. لە ساڵی ٢٠١٧دا کیربی لە دوای مردنی وەک ئەفسانەی دیزنی ناوی لێنرا بەهۆی دروستکراوەکانی نەک تەنها لە بواری بڵاوکردنەوە بەڵکو لەبەر ئەوەی ئەو دروستکردنانە بنەمای فرەنچایزی میدیایی سەرکەوتووی کۆمپانیای واڵت دیزنییان پێکهێنا کە لە ڕووی دارایی و ڕەخنەگرانەوە، گەردوونی سینەمایی مارڤێڵ. کیربی لە ساڵی ١٩٤٢ لەگەڵ ڕۆزالیند گۆڵدشتاین هاوسەرگیری کردووە، چوار منداڵیان بووە و تا مردنی بەهۆی سستبوونی دڵەوە لە ساڵی ١٩٩٤، لە تەمەنی ٧٦ ساڵیدا هاوسەرگیریان کردووە، خەڵاتەکانی جاک کیربی و هۆڵی ناوبانگەکانی جاک کیربی وەک ڕێزلێنانێک ناوی لێنراون، هەروەها لە نێو هەوادارانی کۆمیکدا بە "پاشا" ناسراوە بەهۆی بەشدارییە کاریگەرە زۆرەکانی لە میدیاکەدا. وەسفکردنی سەرەوە لە وتارەکەی ویکیپیدیا Jack Kirby، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA، لیستی تەواوی بەشداربووان لە ویکیپیدیا.