Norman Lear

دەربارەی ئەکتەر

نۆرمان میڵتۆن لیر (بە ئینگلیزی : Norman Milton Lear ) (٢٧ی تەمموزی ١٩٢٢ - ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣) نووسەر و بەرهەمهێنەرێکی ئەفسانەیی تەلەفزیۆنی ئەمریکی بوو کە فیلمە سیتکۆمەکانی ساڵانی حەفتاکانی وەک All in the Family, Sanford and Son, The Jeffersons, Good Times, Maude بەرهەم هێنا. وەک چالاکوانێکی سیاسی لە ساڵی ١٩٨١ ڕێکخراوی داکۆکیکاری گەل بۆ ڕێگای ئەمریکی دامەزراندووە و پشتگیری لە مافەکانی هەموارکردنی یەکەم و دۆزی پێشکەوتنخوازانە کردووە. لە شاری نیو هێڤن لە ویلایەتی کۆنتێکتیکۆت لەدایکبووە، لە دایک و باوکی ناویان ئینی/جینێت (سۆکۆلۆڤسکی) و هایمان "هێرمان" لیر، فرۆشیارێکی گەشتیارییە. باپیر و باپیرەی هەموویان کۆچبەری جولەکەی ڕووسی بوون. جانێت ئیلهامبەخش بوو بۆ کارەکتەری ئیدیت بنکەر، و هێرمان بۆ ئارچی بنکەر. لیر سکۆلەرشیپێکی یەک ساڵەی بۆ کۆلێژی ئیمێرسۆن بەدەستهێنا. کاتێک هەواڵێک سەبارەت بە پیرل هاربەر هاتە پێشەوە وازی لە خوێندن هێنا، و بڕیاریدا ناوی خۆی تۆمار بکات لە سوپای ئەمریکا. تەمەنی نۆزدە ساڵ بوو. لە سوپادا نۆرمان بەڕێوەبەری ڕادیۆ بووە. لە ساڵی ١٩٤٥ لە نەخۆشخانە دەرچوو. نۆرمان کاری بریکاری ڕۆژنامەوانی بەدەستهێنا بەڵام مووچەیەکی باشی پێنەدەدرا بۆیە بڕیاریدا کارێکی دیکە بکات. لە ساڵی ١٩٥٤ نووسەر بووە بۆ سیتکۆمی سی بی ئێس، ڕاستگۆیانە، سێلێست! پاشان لیر بوو بە بەرهەمهێنەری بەرنامەی The Martha Raye Show لە کەناڵی NBC. لە ساڵی ١٩٥٩ یەکەم زنجیرە تەلەفزیۆنی خۆی لەگەڵ ڕۆلاند کیبی، جێگر، لە کەناڵی NBC دروستکرد، کە هێنری فۆندا ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. لە ساڵی ١٩٦٧ کاری نووسینی کۆمیدی دەستی پێکرد. فیلمی Divorce American Style لە ساڵی ١٩٦٧ نووسی و بەرهەمی هێنا، هەروەها دەرهێنانی فیلمی تورکیای سارد بوو کە دیک ڤان دایک ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی All In The Family کاتێک هاتە ئاراوە کە لیر ستوونی بەریتانی لە بەرنامەی "Til Death Do Us Part" خوێندەوە، کە باس لە باوکێک و زاوایەک دەکات کە لە ڕووی سیاسییەوە لەسەر هەموو شتێک شەڕیان کردووە. یەکسەر زانی کە هەر وەک خۆی و باوکی وایە. لیر هەوڵیدا فیلمە سیتکۆمەکەی کۆلارە "شین"ەکە بە کەناڵی ABC بفرۆشێت و دوو فڕۆکەوانیش وێنەیان گیرا و ڕەتکرانەوە. فڕۆکەوانی سێیەم وێنەگیرا و کەناڵی سی بی ئێس بەرنامەکەی هەڵگرت. لە ١٢ی ژانویەی ١٩٧١ بۆ یەکەمجار نمایشکرا. کاتێک بۆ یەکەمجار پەخشکرا، هۆشدارییەکی گەورە لەسەر شاشەکە دەرکەوت کە دەڵێت هیچ کام لەو ناوەڕۆکانەی کە پێشکەش دەکرێن نابێت بە جددی وەربگیرێن و تەنها بە مەبەستی پێکەنیناوی ببینرێن. دواتر فیلمی Sanford And Son هات، لەگەڵ دروستکەر Bud Yorkin، لە ساڵی 1972. ئیلهامەکەی لە سیتکۆمی بەریتانی Steptoe and Son وەرگرتووە. لە فیلمی All In The Family، ئەستێرەیەکی میوان بە ناوی Bea Arthur لە ئەڵقەیەکدا دەرکەوت و لە ساڵی ١٩٧٢ یەکەم فیلمی وەرچەرخان پێکهێنرا بە ناوی Maude کە ئارسەر ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. ئەڵقەیەکی لەبیرنەکراو لە ماودە کە تا ڕادەیەک مشتومڕی لێکەوتەوە، ئەڵقەی لەباربردن بوو. فیلمێکی وەرگیراو لە فیلمی ماود، فیلمی گود تایمز، لەگەڵ کارەکتەری خزمەتکار کە ئیستەر ڕۆڵ ڕۆڵی تێدا دەگێڕێت، لە ساڵی ١٩٧٤ بۆ یەکەمجار نمایشکرا، کە مامەڵە لەگەڵ پرسەکانی وەک هەژاری، تاوان، خۆشگوزەرانی و ژیان دەکات لە ناوچە نیشتەجێبوونی ئەفریقایی-ئەمریکی کەم داهات. ئەمە تاکە سیتکۆم نەبوو کە ژیانی ئەمریکییە ئەفریقییەکان وێنا بکات: لە ساڵی ١٩٧٥دا The Jeffersons کە یەکێکی دیکە بوو لە فیلمەکانی All In The Family، بەدوایدا هات. فیلمی All In The Family چەندین خەڵاتی ئیمی وەرگرتووە. گود تایمز تا ساڵی ١٩٧٩ بۆ ماوەی پێنج وەرز بەردەوام بوو، چەندین جار پاڵێوراوی گۆڵدن گڵۆبی بەدەستهێنا. ماود بۆ ماوەی شەش وەرز خۆی کاندید کرد، تا ساڵی ١٩٧٨، چەندین خەڵاتی ئیمی و گۆڵدن گڵۆبی وەرگرت و پاڵێوراو بوو. سانفۆرد و کوڕەکەی لە ساڵی ١٩٧٧ بە بردنەوەی گۆڵدن گڵۆب و چەندین پاڵێوراوی ئیمی کۆتایی هات. فیلمی All In The Family لە ساڵی ١٩٧٩ کۆتایی هات، دوای نۆ وەرز. دواتر بەشێکی دیکەی بەرنامەکە هاتە ئاراوە بە ناوی شوێنی ئارچی بنکەر، لەگەڵ کارۆل ئۆکۆنۆر و دانیێل بریسبۆیس. شوێنی ئارچی بنکەر لە ساڵی ١٩٨٣ کۆتایی هات، و دوا بەرنامەی تەلەفزیۆنی سەرکەوتووی بوو. لیر لە ساڵی ١٩٩٠ بە چەندین بەرنامەی کورتخایەن گەڕایەوە، لەوانە ئێوارەخوانی یەکشەممە و ٧٠٤ هاوسەر.