Ruth Bader Ginsburg

دەربارەی ئەکتەر

ڕوت بەدەر گینسبێرگ (لەدایکبووی جوان ڕوت بەدەر؛ ١٥ی ئازاری ١٩٣٣ – ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠) لە ساڵی ١٩٩٣ تا کۆچی دوایی لە ئەیلوولی ٢٠٢٠دا دادوەری هاوبەشی دادگای باڵای ئەمریکا بووە، لەلایەن سەرۆک بیل کلینتۆنەوە کاندید کراوە و جێگەی دادوەری خانەنشینکراوی بایرۆن وایت گرتووە و لەو کاتەدا بە شێوەیەکی گشتی وەک کۆدەنگییەکی میانڕەو سەیر دەکرا. لە کۆتاییدا بوو بە بەشێک لە باڵی لیبڕاڵەکانی دادگا، چونکە دادگا بە تێپەڕبوونی کات بەرەو ڕاست گۆڕا. گینسبێرگ یەکەم ژنە جولەکە بوو و دووەم ژن بوو کە لە دادگادا خزمەت دەکات، دوای ساندرا دەی ئۆکۆنۆر. گینسبێرگ لە شاری بروکلینی ویلایەتی نیویۆرک لەدایکبووە و گەورە بووە. خوشکە گەورەکەی لە منداڵیدا کۆچی دوایی کرد و دایکی کەمێک پێش ئەوەی گینسبێرگ خوێندنی ئامادەیی تەواو بکات کۆچی دوایی کرد. بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی کۆرنێل بەدەستهێناوە و هاوسەرگیری لەگەڵ مارتن دی گینسبێرگ کردووە، پێش ئەوەی لە زانکۆی هارڤارد دەست بە خوێندنی یاسا بکات، بووەتە دایک، لەوێش یەکێک بووە لەو ژنە کەمانەی پۆلەکەی. گینسبێرگ گواسترایەوە بۆ قوتابخانەی یاسای کۆڵۆمبیا، لەوێ بە هاوبەشی یەکەمی لە پۆلەکەیدا دەرچوو. لە سەرەتای شەستەکاندا، لەگەڵ پڕۆژەی قوتابخانەی یاسای کۆڵۆمبیا سەبارەت بە ڕێکارە نێودەوڵەتییەکان کاریان کردووە، زمانی سویدی فێربووە و لەگەڵ یاساناسێکی سویدی ئەندەرس بروزێلیۆسدا کتێبێکی نووسیوە؛ کارەکانی لە سوید کاریگەری قووڵی لەسەر بیرکردنەوەی ئەو لەسەر یەکسانی جێندەری هەبوو. پاشان بوو بە پرۆفیسۆر لە قوتابخانەی یاسای ڕوتگێرز و قوتابخانەی یاسای کۆڵۆمبیا، وەک یەکێک لە کەمترین ژنەکانی بوارەکەی وانە دەڵێتەوە. گینسبێرگ بەشێکی زۆری ژیانی یاسایی خۆی وەک داکۆکیکارێک بۆ یەکسانی جێندەری و مافەکانی ژنان بەسەر بردووە و لە زۆرێک لە ئارگیومێنتەکانی بەردەم دادگای باڵادا سەرکەوتنی بەدەستهێناوە. ئەو وەک پارێزەرێکی خۆبەخشی یەکێتی ئازادییە مەدەنییەکانی ئەمریکا داکۆکی کردووە و ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری و یەکێک بووە لە ڕاوێژکارە گشتییەکانی لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا. لە ساڵی ١٩٨٠ سەرۆک جیمی کارتەر ناوی دانا بۆ دادگای تێهەڵچوونەوەی ئەمریکا بۆ ناوچەی کۆڵۆمبیا، لەوێ تا دامەزراندنی لە دادگای باڵا لە ساڵی ١٩٩٣. لە نێوان خانەنشینبوونی ئۆکۆنۆر لە ساڵی ٢٠٠٦ و دامەزراندنی سۆنیا سۆتۆمایۆر لە ساڵی ٢٠٠٩، تاکە دادوەری ژن بوو لە دادگای باڵا. لەو ماوەیەدا، گینسبێرگ زۆرتر بوو لەگەڵ ناڕەزایەتییەکانیدا، بەتایبەتی لە دۆسیەی لێدبێتەر دژی کۆمپانیای گودیار تایە و لاستیک (٢٠٠٧). بۆچوونی ناکۆکی گینسبێرگ ئیلهامبەخش بوو بۆ یاسای مووچەی دادپەروەرانەی لیلی لێدبێتەر کە لەلایەن سەرۆک باراک ئۆباما لە ساڵی ٢٠٠٩ واژۆکرا و بوو بە یاسا، ئەمەش وایکرد کە کارمەندان ئاسانتر بتوانن داواکاری جیاکاری مووچە ببەنەوە. گینسبێرگ لە کولتوری باوی ئەمریکادا سەرنجی ڕاکێشا بەهۆی ناڕەزایەتییە سۆزدارەکانی لە چەندین حاڵەتدا، کە بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک ڕەنگدانەوەی بۆچوونە لیبراڵەکانی پارادایماتیکی بۆ یاسا سەیر دەکرا. ناوی لێنرا "The Notorious R.B.G."، دواتر ئەو ناوەی لە باوەش گرت. گینسبێرگ لە 18ی ئەیلولی 2020 لە تەمەنی 87 ساڵیدا لە ماڵەکەی خۆی لە واشنتۆن دی سی بەهۆی ئاڵۆزییەکانی شێرپەنجەی پەنکریاس گوازراوەتەوە کۆچی دوایی کرد. بە لەبەرچاوگرتنی نزیکیی مردنی لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٢٠ و خواستی گینسبێرگ بۆ ئەوەی جێگرەوەی هەڵنەبژێردرێت "تا سەرۆکێکی نوێ دادەنرێت"، بڕیارەکە بۆ دەستنیشانکردنی سەرۆک ترامپ و جگە لە یەکێک لە سیناتۆرە کۆمارییەکان هەموویان بۆ پشتڕاستکردنەوەی ئیمی کۆنی بارێت وەک جێگرەوەی، مشتومڕێکی زۆری لەسەر بوو دوای ئەوەی پێشتر زۆرینەی کۆمارییەکانی ئەنجومەنی پیران ڕەتیانکردەوە دانیشتنێک یان دەنگدان بە مێریک گارلاند لە سەرەتاوە ٢٠١٦ لە سەردەمی باراک ئۆباما دوای مردنی ئەنتۆنین سکالیا.