Mouloud Mammeri

دەربارەی ئەکتەر

مولود ماممێری (بە زمانی ئەمازیغ: Mulud At Memmeṛ)، لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩١٧ لە شاری تاوریرت میمۆن لە کابیلی (جەزائیر) لەدایک بووە و لە ٢٦ی شوباتی ١٩٨٩ لە ئاین دێفلا لە جەزائیر بە ڕووداوی ئۆتۆمبێل کۆچی دوایی کردووە، نووسەر، مرۆڤناس، زمانزانە پسپۆڕە لە زمان و کولتووری بەربەری (ئەمازیغ). بەناوبانگترین بەرهەمەکانی بریتین لە گردی لەبیرکراو (١٩٥٢)، خەوی دادپەروەرەکان (١٩٥٥) و لۆپیۆم و باتۆن (١٩٦٥). خوێندنی سەرەتایی لە گوندی زێدی خۆی تەواو کردووە. لە ساڵی ١٩٢٨دا دەچێتە لای مامی کە لە ڕەبەت (مەغریب) دەژیا، کە ئەم دووەمیان ئەوکات بەرپرسی سکرتاریەتی تایبەتی سوڵتان سیدی محەمەد (محەمەدی پێنجەمی پاشای داهاتوو) و فەرمانبەری گشتی کۆشکی شاهانە بووە. دوای چوار ساڵ، گەڕایەوە بۆ جەزائیر و لە خوێندنی لیسی بوگێۆد (لیسی ئیمیر عەبدولکادری ئێستا، لە باب ئێل ئۆود، جەزائیر) درێژە بە خوێندن دەدات. پاشان بە مەبەستی چوونە ناو ئیکۆل نۆرماڵ سوپەریۆر بەرەو لیسێ لویس لی گراند لە پاریس بەڕێکەوت. لە ساڵی ١٩٣٩ کۆکرایەوە و لە ئۆکتۆبەری ١٩٤٠ ئازادکرا، ناوی خۆی لە فاکەڵتی نامە لە جەزائیر تۆمارکرد. لە ساڵی ١٩٤٢ دوای نیشتنەوەی ئەمریکا جارێکی دیکە کۆکرایەوە، بەشداری لە هەڵمەتەکانی ئیتاڵیا و فەرەنسا و ئەڵمانیادا کرد. لە کۆتایی جەنگدا لە پاریس خۆی بۆ پێشبڕکێیەک بۆ پۆستی پرۆفیسۆری نامە ئامادە کرد و لە ئەیلوولی ١٩٤٧ گەڕایەوە بۆ جەزائیر، لە شاری مێدیا، پاشان لە بن ئاکنۆن وانەبێژ بوو و یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ناوی گردی لەبیرکراو لە ساڵی ١٩٥٢ بڵاوکردەوە، بەشداری لە شەڕی سەربەخۆیی جەزائیردا کرد لە ژێر ناوی nom de guerre ی سی بواکز، لە ژێر فشاری ڕووداوەکاندا، جەزائیری بەجێهێشت بۆ مەغریب لە ساڵی ١٩٥٧ بۆ ئەوەی دەستگیر نەکرێن. لە ساڵی ١٩٥٧ تا ١٩٦٢ مولود ماممێری لە مەغریب مایەوە و دوای سەربەخۆیی جەزائیر پەیوەندی بە جەزائیرەوە کرد. لە ساڵی ١٩٦٨ تا ١٩٧٢ وەک بەشێک لە بەشی ئێتنۆلۆژی لە زانکۆکەدا وانە بە زمانی بەربەری دەگوتەوە، لە ساڵی ١٩٦٢دا سەرۆکی زمانی بەربەری هەڵوەشایەوە، تەنها خولی بەم زمانە داوە وەک ڕێگەپێدراو، بە شێوەیەکی خۆبەخشانە سەرکردایەتی خولی وانەوتنەوە دەکات تا ساڵی ١٩٧٣. لە ساڵی ١٩٦٩ تا ١٩٨٠، سەنتەری توێژینەوەی ئەنترۆپۆلۆژی، پێش مێژوو و ئێتنۆگرافی بەڕێوەبردووە (CRAPE) لە جەزائیر. هەروەها ماوەیەکی کورتی لە سەرۆکایەتی یەکەم یەکێتی نیشتمانی نووسەرانی جەزائیردا هەبووە، کە بەهۆی ناکۆکی لەسەر ڕۆڵی نووسەر لە کۆمەڵگادا وازی لێهێنا. مولود ماممێری لە ساڵی ١٩٦٩ دەقەکانی شاعیری کابیلی سی موهەندی کۆکردەوە و چاپی کرد. لە ساڵی ١٩٨٠دا قەدەغەکردنی یەکێک لە کۆنفرانسەکانی بوو لە تیزی ئۆزۆ لەسەر شیعری کۆن و کۆنی کابیل کە لە سەرچاوەی ڕووداوەکانی بەهاری بەربەرەکاندا بوو. ساڵی 1982 سەنتەری لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوەی ئەمازیغی (CERAM) و گۆڤاری عەوال (La parole)ی لە پاریس دامەزراند، هەروەها میوانداری سیمینارێکی تایبەت بە زمان و ئەدەبی ئەمازیغی کرد لە شێوەی کۆنفرانسی تەواوکەر لەناو قوتابخانەکەدا. خوێندنی پێشکەوتوو لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان (EHESS). لە ساڵی ١٩٨٨دا، مۆلۆد ماممێری لە زانکۆی سۆربۆن نازناوی دکتۆری ئۆریس کاوسای وەرگرت. مولود ماممێری ئێوارەی ٢٦ی شوباتی ١٩٨٩ بەهۆی ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلەوە، کە لە نزیک عەین دێفلا ڕوویدا، لە کاتی گەڕانەوەی لە کۆنفرانسێک لە ئۆجدا (مەغریب) سەبارەت بە ئامازیغی، کۆچی دوایی کرد. لە ٢٧ی شوباتی ١٩٨٩، پاشماوەکانی هێنرانەوە بۆ ماڵەکەی خۆی، ڕوی سفیندجا (پێشتر لاپەرلیێر) لە جەزائیر. مولود ماممێری ڕۆژی دواتر لە تاوریرت میمون بە خاک سپێردرا. پرسەکەی سەرنجڕاکێش بوو: زیاتر لە ٢٠٠ هەزار کەس بەشدارییان لە ناشتنی کرد.