Anna May Wong

دەربارەی ئەکتەر

ڤۆنگ لیو تسۆنگ (بە ئینگلیزی : Wong Liu Tsong ) (٣ی ژانویەی ١٩٠٥ - ٣ی شوباتی ١٩٦١)، لە ڕووی پیشەییەوە بە ئانا مای وۆنگ ناسرابوو، ئەکتەری ئەمریکی بوو کە کارە درێژخایەنەکەی هەردوو فیلمی بێدەنگ و دەنگی، تەلەفزیۆن، شانۆ و ڕادیۆی گرتەوە. جگە لەوەی وەک یەکەم ئەستێرەی سینەما چینی-ئەمریکی ناسێندرا، هەروەها یەکەم ئاسیایی-ئەمریکی کە بووە ئەستێرەیەکی نێودەوڵەتی، هەروەها وەک ئایکۆنێکی مۆدەی بەناوبانگ سەیرکرا بەهۆی ئەوەی یەکێک بوو لە ئەستێرە سەرەتاییەکان کە ڕوخساری فلاپەری لە باوەش گرت. وۆنگ لە نزیک گەڕەکی چیناتاون لە لۆس ئەنجلۆس لە دایک و باوکی نەوەی دووەمی چینی-ئەمریکی لەدایکبووە، لە تەمەنێکی بچووکدا عاشقی فیلمەکان بووە و وازی لە خوێندن هێناوە بۆ ئەوەی سەرنجی لەسەر دەستپێکردنی کاری نواندن بێت. دوای ئەوەی بەشەکانی وەک زیادەیەکی بێ ئیعتباری لە فیلمە بێدەنگەکاندا نیشتەوە، یەکەم ڕۆڵی سەرەکی خۆی لە فیلمی The Toll of the Sea (1922)دا هەبوو، کە یەکێک بوو لە یەکەم فیلمەکان کە بە ڕەنگ دروستکرا. ڕۆڵی لە فیلمی "دزی بەغداد"ی دۆگلاس فێربانکس (1924) یارمەتی دا بۆ بەدەستهێنانی ئەستێرەی نێودەوڵەتی. بێزار بوو لەوەی کە ڕۆڵی پاڵپشتی کۆنەپەرستانەیان پێدەدرا، لە کۆتاییەکانی بیستەکاندا هۆلیوودی بەجێهێشت و بەرەو ئەوروپا، لەوێ شانبەشانی ناوە دیارەکانی وەک لۆڕێنس ئۆلیڤیێر لە چەندین شانۆگەریدا ڕۆڵی سەرەکی گێڕا. دوا فیلمی بێدەنگی خۆی لە بەریتانیا بە ناوی Piccadilly (1929) دروستکرد، کە ستایشی زۆری لێکەوتەوە. یەکەم فیلمی قسەکردنی بە ناوی بڵێسەی خۆشەویستی (١٩٣٠) بە سێ زمانی ئینگلیزی، فەرەنسی و ئەڵمانی تۆمارکراوە. نیوەی یەکەمی ساڵانی ١٩٣٠ بە گەشتکردن لە نێوان ئەمریکا و ئەوروپا بۆ کاری فیلم و شانۆیی بەسەر بردووە. وۆنگ لە فیلمەکانی سەرەتای سەردەمی دەنگیدا، وەک کچی ئەژدیها (١٩٣١) و کچی شەنگەهای (١٩٣٧) و لەگەڵ مارلین دیتریش لە فیلمی شەنگەهای ئێکسپرێسی جۆزێف ڤۆن ستیرنبێرگ (١٩٣٢). ئەم فیلمانە ناوبانگێکی زیاتر و زیاتری بۆ هێنا، کە بەکاری دەهێنا بۆ دەربڕینی بۆچوونە سیاسییە چەسپاوەکانی. هەرچەندە بانگەشە بۆ دۆزی چینی-ئەمریکی دەکرد و ڕەخنەی لەو ڕۆڵە کۆنەپەرستانەیە گرت کە دەیگێڕا، بەڵام ڕۆژنامە و ڕەخنەگرانی چین بەردەوام بوون لە سەیرکردنی وەک شەرمەزارییەک بۆ وڵاتەکە. دوای ئەوەی توندترین نائومێدی لە ژیانی پیشەیی خۆیدا ئەزموون کرد، کاتێک میترۆ-گۆڵدوین-مایەر ڕەتیکردەوە بیری لێبکاتەوە بۆ ڕۆڵی سەرەکی چینی لە فیلمی زەوی باش (١٩٣٧)، و لەبری ئەوە ئەکتەری ئەڵمانی سپی پێستی بە ڕووخساری زەردەوە هەڵبژارد، وۆنگ ساڵەکەی بەسەر برد لە گەشتکردن بۆ چین و سەردانی گوندی باوباپیرانی خێزانەکەی و خوێندنی کولتوری چینی. گەڕانەوەی بۆ هۆلیوود، ڕۆڵی سەرەکی لە چەندین فیلمی بی بینی کە چینی-ئەمریکییەکان بە ڕوناکییەکی ئەرێنی لە کۆتاییەکانی ١٩٣٠دا نیشان دەدا. لەگەڵ تێپەڕبوونی جەنگی جیهانی دووەمدا، کەمتر سەرنجی لەسەر کاری سینەمایی خۆی بوو و بڕیاریدا کات و پارەکەی بۆ یارمەتیدانی چینییەکان لە دژی داگیرکارییەکانی ژاپۆن تەرخان بکات. لە ساڵانی ١٩٥٠دا بە چەندین دەرکەوتنی تەلەفزیۆنی گەڕایەوە بۆ چاوی خەڵک، بەرنامەی تەلەفزیۆنی نهێنی بەدواداچوونی خۆی بە ناوی گەلەری مادام لیو-تسۆنگ (١٩٥١) دەستپێکرد، کە یەکەم بەرنامەی تەلەفزیۆنی ئەمریکی بوو کە ئاسیایی-ئەمریکی ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بڕیار بوو بگەڕێتەوە بۆ فیلم لە فیلمی گۆرانی تەپڵی گوڵ (1961) بەڵام بەهۆی جەڵتەی دڵەوە گیانی لەدەستدا. بۆ دەیان ساڵ دوای مردنی، وۆنگ زیاتر بەهۆی ئەو ڕۆڵە کۆنەپەرستانەیەوە لەبیرکرا کە پێی درابوو هەرچەندە ڕەخنەگران دەستیان کردووە بە هەڵسەنگاندنەوەی ژیان و پیشەکەی. لە ساڵی ٢٠٢٢دا وۆنگ بووە یەکەم ئاسیایی-ئەمریکی کە لەسەر دراوی ئەمریکی وێنا کراوە کاتێک ئەو چارەکانەی کە وێنەی لەسەر بووە کەوتە بازاڕەوە. لە ساڵی ٢٠٢٣ کۆمپانیای ماتێل بووکەڵەیەکی باربی بڵاوکردەوە کە مۆدێلی وۆنگ بوو وەک ڕێزێک بۆ مانگی میراتی ئەمریکی ئاسیا و دوورگەکانی زەریای هێمن.