Bekim Fehmiu

دەربارەی ئەکتەر

Bekim Fehmiu (بە ئەلبانی: [bɛˈkim fɛhˈmiu]؛ بە سیریلیک: Беким Фехмију؛ ١ی حوزەیرانی ١٩٣٦ – ١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠) ئەکتەری شانۆ و سینەمای یوگۆسلاڤیای ڕەگەزی ئەلبانی بوو. یەکەم ئەکتەری ئەوروپای ڕۆژهەڵات بوو کە لە سەردەمی جەنگی سارددا ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی هۆلیووددا بینی. لە ساڵی ١٩٦٠ فەهمیو دەبێتە ئەندامی شانۆی درامای یوگۆسلاڤیا لە بەلگراد، کە لە ساڵی ١٩٦٧ بە هۆکاری مامەڵەی خراپەوە جێی هێشتووە، بۆ ئەوەی ببێتە هونەرمەندێکی ئازاد. پشوویەکی گەورەی فەهمیو فیلمی I Even Met Happy Gypsies بوو لە ساڵی ١٩٦٧، کە وێنایەکی وردی ژیانی ڕۆما بوو کە دوو خەڵاتی لە کان بەدەستهێنا و پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار. فەهمیو بە دەرکەوتنی ماچۆ و شێوازە سووکەکەی ناسراوە، دواتر لەلایەن سینەماکارانی ڕۆژئاواوە هاندرا و گرێبەستێکی لەگەڵ بەرهەمهێنەری خاوەن خەڵاتی ئۆسکار دینۆ دی لۆرانتیس واژۆکرد. ئەوە دی لۆرانتیس بوو کە لە ساڵی ١٩٦٨دا وەک ئۆدیسێس لە زنجیرە بچووکە بەناوبانگەکەی ئۆدیسێدا ڕۆڵی گێڕا. یەکەم فیلمی بەناوبانگی تەلەفزیۆنی ئیتاڵی بوو و فەهمیۆی کردە ئایکۆنێک لە بەشێک لە ئەوروپا. پێدەچوو فەهمیو ئامادەبێت بۆ ئەستێرەیی لە هۆلیوود، بەڵام یەکەم فیلمی ئەمریکی بە ناوی The Adventurers کارەساتێکی ڕەخنەگرانە و دارایی بوو کە "هەر چانسێکی بۆ فەهمیو تێکدا بۆ بەدەستهێنانی ئەستێرەیی هاوشێوە لە هۆلیوود". لە ساڵی ١٩٧١ فەهمیو ڕۆڵی سەرەکی لە درامای ئەکشنی ڕۆژئاوایی The Deserter بینی کە لە دەرهێنانی بێرت کێنێدی بوو. لە ساڵی ١٩٧٣ ڕۆڵی باوکی سەرقاڵی لە فیلمە دڵتەزێنەکەی ڕایمۆندۆ دێل بالزۆ بینی کە دوا بەفرەکانی بەهار بوو، پاشان لە ساڵی ١٩٧٥ ڕۆڵی سیاسەتمەداری پێشوو ئەلێکساندەر دیاکیم لە فیلمی مۆڵەتی کوشتن بینی، لەگەڵ ئاڤا گاردنەر و دیرک بۆگارد. لە ساڵی ١٩٧٦ فێهمیو ڕۆڵی فڕۆکەوانی کوژراوی خەیاڵی لوفتوافی، هانس ڕیتەر لە فیلمی تینتۆ براس، سالۆن کیتی شانبەشانی هێلمۆت بێرگەر، ئینگرید تولین و تێرێزا ئان ساڤۆی ڕۆڵی سەرەکی بینی. ئەو لە فیلمی "ڕۆشنگەری سیاسی" جۆن فرانکنهایمەر لە ساڵی ١٩٧٧دا بەناوی "شەممەی ڕەش" ڕۆڵی تیرۆریستێکی فەلەستینی گێڕاوە. سەرەڕای ئەوەی فیلمەکانی هۆلیوود سەرکەوتنی کەمیان بەدەستهێنا، بەڵام لە سینەمای ماڵی هونەری ئەوروپی و هەروەها لە شانۆدا ئاستێکی باشی بەدەستهێنا، ئەم دووەمیان میدیای پەسەندکراوی ئەو بوو. لە فیلمی لا ڤۆس (دەنگ) لە ساڵی ١٩٨٢ ڕۆڵی باوکی دایکە تێرێزا، نیکۆلا بۆیاکسیۆی گێڕاوە. لە بەرهەمی ئیتاڵی منداڵێک بە ناوی عیسا (١٩٨٧) وەک یوسف ڕۆڵی گێڕاوە. بڕیار بوو لە فیلمی جەنگیز خان (١٩٩٢) ڕۆڵی بینیبێت، بەڵام لە کۆتاییدا هەرگیز دروست نەکرا. لە ساڵی ١٩٨٧ لە ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بەو مامەڵەیەی حکومەتی یوگۆسلاڤیا لەگەڵ ئەلبانییەکانی کۆسۆڤۆدا، لە شانۆی درامای یوگۆسلاڤیا لە بەلگراد لە کاتی شانۆنامەی مادام کۆلۆنتای لە نووسینی ئاگنێتا پلێیڵ لەسەر شانۆ هاتە خوارەوە. شانۆی بەجێهێشت و هەر زوو دوای ئەوە فیلمی بەجێهێشت. فەهمیو لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠ لە شوقەکەی خۆی لە شاری بەلگراد بە مردوویی دۆزرایەوە. ڕاپۆرتە سەرەتاییەکان باس لەوە دەکەن کە خۆی کوشتووە. ئیڤیکا داچیچ وەزیری ناوخۆی تورکیا ڕایگەیاند، فێهمیو لە شوقەکەی خۆیدا بە تەقەی لێ دۆزراوەتەوە و دەمانچەکەش بە ناوی فهمیو تۆمارکراوە. تەمەنی 74 ساڵ بوو. تەرمەکەی سووتێنرا و خۆڵەمێشەکەی لە پریزرێن بیستریکا لە پریزرێن کە ماڵی منداڵییەتی، بڵاوکرایەوە. وەسفکردنی سەرەوە لە وتارەکەی ویکیپیدیا Bekim Fehmiu، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA، لیستی تەواوی بەشداربووان لە ویکیپیدیا.