Peter Habeler

دەربارەی ئەکتەر

پیتەر هابێلەر لە ٢٢ی تەمموزی ١٩٤٢ لە دایکبووە، شاخەوانێکی نەمساییە. لە شاری مایرۆفێن لە نەمسا لەدایکبووە. لە تەمەنی شەش ساڵیدا حەزی لە شاخەوانی پەرەی سەند. لەنێو دەستکەوتەکانی وەک شاخەوانێک یەکەم سەرکەوتنی لە ڕۆکیزدایە. هەروەها یەکەم ئەوروپی بوو کە بەشداری لە سەرکەوتن بەسەر دیوارە گەورەکاندا کرد لە پارکە نەتەوەییەکەی یۆسمایت. لە ساڵی ١٩٦٩ لەگەڵ ڕینهۆڵد مێسنەر دەستی بە سەرکەوتن کردووە، چەندین دەستکەوتی شاخەوانی بەدوای خۆیدا هێنا. دیارترین ڕووداو یەکەم سەرکەوتن بوو بەبێ ئۆکسجینی تەواوکەر بۆ چیای ئێڤرێست لە ٨ی ئایاری ١٩٧٨ لەگەڵ مێسنەر کە پێشتر بە مەحاڵ دادەنرا. ساڵێک دوای سەرکەوتنی بۆ سەر ئێڤرێست، سەرکەوتنی تەنیا ("Der einsame Sieg". نووسەر: ئێبەرهارد فۆکس)ی لە ساڵی ١٩٧٨دا بڵاوکردەوە. هابێلێر ژمارەی پێوانەیی زیاتری تۆمارکرد بە دابەزین لە لوتکەکەوە بۆ کۆلۆنی باشوور لە ماوەی تەنها یەک کاتژمێردا و سەرکەوتنی بەسەر ڕووی باکووری ئایگەردا لە ماوەی دە کاتژمێردا. هەشت هەزارەکەی تر (شاخەکانی زیاتر لە ٨٠٠٠ مەتر) کە هابێلەر سەریکەوتووە بریتین لە چۆ ئۆیو، نانگە پەربات، کانگچێنجونگا و گاشێربرومی یەکەم. هەروەها لە کۆردیلێرا هوایواشی پیرۆدا سەرکەوتنی بەسەر یێروپاجا چیکۆ (٦٠٨٩ م)دا کردووە. سەرکەوتنی گاشێربرومی یەکەم لەگەڵ مێسنەر لە ساڵی ١٩٧٥ ئەنجامدرا، سێ ڕۆژە بە شێوازی بەرزاییەکان، و لەلایەن هەندێکەوە وەک دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێی سەرکەوتنی هەشت میل بە شێوازی بەرزاییەکان سەیر دەکرێت، بە پێچەوانەی تاکتیکەکانی "گەمارۆدان" کە تا ئەو کاتە تا ڕادەیەکی زۆر زاڵ بوون. ئەوە یەکەمجار بوو کە هەشت هەزار بە شێوازی ئەلب سەرکەون. هابێلەر لە ساڵی ٢٠٠٠دا جارێکی دیکە هەوڵیدا سەرکەوتن بەسەر ئێڤرێستدا، بەڵام بەهۆی شلەی ناو سییەکانیەوە شکستی هێنا. هابێلەر لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا بووەتە ڕاهێنەری خلیسکێنە و قوتابخانەی خلیسکان و شاخەوانیی پیتەر هابێلەری لە شارەکەی خۆی لە مایرۆفێن لە نەمسا دامەزراندووە. ئێستا قوتابخانەکە لەلایەن کوڕەکەیەوە بەڕێوەدەبرێت، هەرچەندە هابێلێر هێشتا ناوبەناو وانە دەڵێتەوە. لە تەمەنی ٧٤ ساڵیدا سەرکەوتنێکی لەسەر ڕووی باکووری ئایگەر لەگەڵ دەیڤید لاما دووبارە کردەوە.