Jorge Ben Jor

دەربارەی ئەکتەر

خۆرخی دویلیۆ لیما مێنێزێس (لەدایکبووی ٢٢ی ئازاری ١٩٣٩) مۆسیقاژەنێکی بەناوبانگی بەڕازیلییە، لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە لە ژێر ناوی شانۆیی خۆرخی بن جۆردا بەشداری کردووە، هەرچەندە بە شێوەیەکی گشتی بە ناوی شانۆیی پێشووی خۆرخی بێن ناسراوە. شێوازە تایبەتمەندەکەی سامبا، فەنک، ڕۆک و بۆسا نۆڤا لەگەڵ تێکستەکاندا تێکەڵ دەکات کە نوکتە و تەنز لەگەڵ بابەتگەلێکی زۆرجار ڕازیی تێکەڵ دەکەن. گۆرانییە بەناوبانگەکانی بریتین لە "چۆڤێ چوڤا"، "ماس، کوێ نادا!"، "ئیڤ بروسێل" و "بالانسا پێما"، و لەلایەن هونەرمەندەکانی وەک کایتانۆ ڤێلۆسۆ، سێرجیۆ مێندێز، میریام ماکێبا، سۆڵفلای و ماریسا مۆنتی لێکدراوەتەوە. ڕێبازی بیرفراوان و ڕەسەنی بێن بۆ سامبا بووە هۆی بەشداریکردن لە هەندێک لە گرنگترین بزووتنەوە مۆسیقییەکانی مۆسیقای باوی بەڕازیلی، وەک بۆسا نۆڤا، یۆڤێم گواردا و ترۆپیکالیا، لەگەڵ قۆناغی دواییدا بە ئەلبوومەکانی خۆرخی بێن (١٩٦٩) و فۆرسا برۆتا (١٩٧٠) پێناسە کرا. لەلایەن گۆڤاری بیلبۆردەوە بە "باوکی سامبا ڕۆک" ناوزەد کراوە. بەپێی وتەی ڕەخنەگری مۆسیقای ئەمریکی ڕۆبەرت کریستگاو، بێن و جیلبێرتۆ گیل هاوچەرخەکەی "هەمیشە ئامادەبوون زیاتر بە لێدانێک بچنە دەرەوە لە چاو نابغەییەکانی دیکەی سامبا/بۆسا". لەدایکبووی خۆرخی دویلیۆ لیما مێنێزێس لە شاری ڕیۆ دی جانیرۆ، سەرەتا ناوی شانۆیی خۆرخی بێنی وەرگرتووە لە دوای ناوی دایکیەوە (سیلڤیا سانت بن لیما، لەدایکبووی بەڕازیلی بە ڕەچەڵەک ئەسیوپیا) بەڵام لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا گۆڕیویەتی بۆ خۆرخی بن جۆر (بە شێوەیەکی باو بە بێنجۆر دەنووسرێت). خۆرخی بێن یەکەم پاندێرۆ (باشترین جۆری دەف لە بەرازیل)ی بەدەستهێنا کاتێک تەمەنی سێزدە ساڵ بوو، دوو ساڵ دواتر، لە کۆڕێکی کڵێسادا گۆرانی دەگوت. هەروەها وەک یاریزانێکی پاندێرۆ لە بلۆکۆسەکانی کەرنەڤاڵ بەشداری کردووە و لە تەمەنی هەژدە ساڵییەوە دەستی کردووە بە نمایشکردن لە ئاهەنگ و یانە شەوانەکاندا بەو گیتارەی کە دایکی پێی بەخشیبوو. نازناوی "بابولینا"ی پێبەخشرا، دوای ئەوەی بە جۆش و خرۆشەوە گۆرانی "بۆپ-ئە-لینا"ی گۆرانیبێژی ڕۆکابیلی ڕۆنی سێلف گوت. لەلایەن ئیراسمۆ کارلۆسەوە بە تیم مایا ناسێندرا. لە ساڵی ١٩٦٣ بوو لە یەکێک لەو یانانەی کە تێیدا نمایشی کرد کە کاری مۆسیقای خۆرخی دەستی پێکرد؛ هاتە سەر شانۆ و گۆرانی "ماس، کوێ نادا!" بۆ جەماوەرێکی کەم کە بەڕێکەوت بەڕێوەبەرێکی کۆمپانیای تۆمارکردنەکە بوو، فیلیپس. دوای هەفتەیەک یەکەم گۆرانی خۆرخی بێن بڵاوکرایەوە. ئەو ڕیتمە تێکەڵانەی کە خۆرخی بەکاریان هێنابوو، هەندێک کێشەی بۆ هێنا لە سەرەتای ژیانی هونەریدا، کاتێک مۆسیقای بەڕازیلی لە نێوان دەنگە ڕۆکیەکانی یۆڤێم گواردا و سامبای نەریتی بە تێکستە ئاڵۆزەکانیدا دابەش بوو. بەڵام لەگەڵ تێپەڕبوونی ئەو قۆناغە لە مێژووی مۆسیقای پۆپی بەڕازیل و زیاتر ناسراوی بۆسا نۆڤا لە سەرانسەری جیهاندا، بێن بەرزبووەوە بۆ ناوبانگ. هۆڵدینگس هەردوو بەرنامەی تەلەفزیۆنی O Fino da Bossa و Jovem Guarda لە Rede Record، دوای ئەوەی لەلایەن بەرهەمهێنانی "O Fino da Bossa" سەرزەنشتکرا، هەڵبژارد بۆ بەشداریکردن لە Jovem Guarda، دوای ماوەیەکی کەم، پەیوەندی بە بەرنامەی Divino، Maravilhoso لە تیڤی Tupi، پێشکەشکرا لەلایەن Caetano Veloso و Gilberto Gil. ... سەرچاوە: وتارێکی "خۆرخی بێن" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.