Claude Lanzmann

لەدایکبوونی: 1925-11-27 شوێنی لەدایکبوون: Paris, Ile-de-France, France تێکڕای بەرهەم: 26

دەربارەی ئەکتەر

کلۆد لانزمان (Cloude Lanzmann) (27ی تشرینی دووەمی 1925 – 5ی تەمموزی 2018) سینەماکاری فەرەنسی بوو کە بە فیلمی دۆکیۆمێنتاریی هۆلۆکۆست Shoah (1985) ناسراوە. لانزمان لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٢٥ لە شاری پاریسی پایتەختی فەرەنسا لەدایکبووە، کوڕی پاولێت (لەدایکبووی گرۆبەرمان) و ئارماند لانزمانە. خێزانەکەی جولەکە بوون، و لە ئیمپراتۆریەتی ڕووسیاوە کۆچیان کردبوو بۆ فەرەنسا. برای نووسەر جاک لانزمان بووە. لانزمان بەشداری لە مەراسیمی لیسی بلایز پاسکال لە شاری کلێرمونت-فێران کرد. لە کاتێکدا بنەماڵەکەی ناسنامەی خۆیان لەبەر کرد و لە جەنگی جیهانی دووەمدا خۆیان حەشاردا، لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا لەگەڵ باوک و براکەی پەیوەندی بە بەرخۆدانی فەرەنساوە کرد و لە ئۆڤێرن شەڕیان کرد. لانزمان دژی شەڕی فەرەنسا بوو لە جەزائیر و داواکاری دژە جەنگی ساڵی ١٩٦٠ی مانیفێستی ١٢١ی واژۆ کرد. لانزمان سەرنووسەری گۆڤاری Les Temps Modernes بووە کە لەلایەن ژان پۆڵ سارتەر و سیمۆن دی بۆڤۆرەوە دامەزراوە و وانەبێژ بووە لە قوتابخانەی دەرچووانی ئەوروپی لە شاری ساس فی لە سویسرا. لە ساڵی ٢٠٠٩ بیرەوەرییەکانی لە ژێر ناوی Le lièvre de Patagonie ("هێری پاتاگۆنیا") بڵاوکردەوە. بەناوبانگترین بەرهەمی لانزمان، شواه (1985)، مێژوویەکی زارەکییە کە نۆ کاتژمێر و نیو دەخایەنێت لەبارەی هۆلۆکۆستەوە. شواح بەبێ بەکارهێنانی هیچ گرتەیەکی مێژوویی دروستکراوە، و تەنها ئیفادەی کەسی یەکەمی تاوانباران و قوربانییەکان و گرتە ڤیدیۆییەکانی هاوچەرخی شوێنەکانی پەیوەست بە هۆلۆکۆست بەکاردەهێنێت. چاوپێکەوتنەکان بریتین لە جەنگاوەری بەرخۆدانی پۆڵەندی یان کارسکی و مێژوونووسی ئەمریکیی هۆلۆکۆست ڕائول هیلبێرگ. کاتێک فیلمەکە بڵاوکرایەوە، دەرهێنەرەکە دەقی تەواویشی بڵاوکردەوە، لەنێویاندا بە وەرگێڕانی ئینگلیزی، لەگەڵ پێشەکییەکانی لانزمان و سیمۆن دی بۆڤوار. لانزمان ناکۆک بوو، هەندێک جار بە تووڕەییەوە، لەگەڵ هەوڵەکانی تێگەیشتن لە هۆکاری هیتلەر، ڕایگەیاند کە خراپەی هیتلەر ناتوانرێت یان نابێت ڕوون بکرێتەوە و ئەنجامدانی ئەو کارە بێ ئەخلاقی و قێزەونییە. هەروەها لانزمان زۆرجار بابەتەکانی پاڵ دەنا بۆ سنوورێکی سۆزداریی توند بۆ ئەوەی ڕەسەنترین کاردانەوەکان بۆ بینەرەکانی دەربهێنێت. چاوپێکەوتن لەگەڵ سەرتاش ئەبراهام بۆمبا بەشێکی سەرەکی چاوپێکەوتنێکی کلۆد لانزمانە. کۆمەڵەیەک لە فیلمی "شوا: چاوپێکەوتنە نەبینراوەکان" لە ساڵی ٢٠١٢ بڵاوکرایەوە کە چاوپێکەوتنەکانی لەخۆگرتبوو کە لە کاتی بەرهەمهێنانی ڕەسەندا وێنەگیراون بەڵام هەرگیز نەیانتوانی بچنە ناو فیلمەکەوە. لە ٤ی تەمموزی ٢٠١٨، دوا بەرهەمی بە ناوی Les Quatre Soeurs (شوا: چوار خوشک) بڵاوکرایەوە، کە شایەتحاڵی چوار ڕزگاربووی هۆلۆکۆستی تێدابوو کە لە شواهەکەیدا نەبوون. لانزمان ڕۆژی دواتر کۆچی دوایی کرد. لە ساڵی ١٩٥٢ تا ١٩٥٩ لەگەڵ سیمۆن دی بۆڤوار ژیاوە. لە ساڵی ١٩٦٣ هاوسەرگیری لەگەڵ ئەکتەری فەرەنسی جودیت ماگری کرد. لە ساڵی ١٩٧١ جیابوونەوە، دواتر هاوسەرگیری لەگەڵ ئەنجێلیکا شرۆبسدۆرف، نووسەری ئەڵمانی-جوولەکە کرد. بۆ جاری دووەم جیابووەوە، و باوکی ئەنجێلیک لانزمان و فێلیکس لانزمان بووە. کلۆد لانزمان لە ٥ی تەمموزی ٢٠١٨ لە ماڵەکەی خۆی لە پاریس کۆچی دوایی کرد، دوای ئەوەی چەند ڕۆژێک نەخۆش بوو. تەمەنی ٩٢ ساڵ بوو. سەرچاوە: وتارێکی "Claude Lanzmann" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA 3.0.