Henri Alleg

دەربارەی ئەکتەر

هاری سالم ناسراو بە هێنری ئالێگ، لە ٢٠ی تەمموزی ١٩٢١ لە لەندەن لەدایکبووە و لە ١٧ی تەمموزی ٢٠١٣ لە ناوچەی ١٩ی پاریس کۆچی دوایی کردووە، ڕۆژنامەنووسێکی فەرەنسی و ئەندامی پارتی کۆمۆنیستی فەرەنسی (PCF) و بەڕێوەبەری پێشووی کۆمپانیای ئەلجەزایر ڕیپبلیکن بووە. بە تایبەتی نووسەری کتێبی "لا پرسیار"ە، کە کتێبێکە ئەشکەنجەدان لە کاتی جەنگی جەزائیردا ئیدانە دەکات. هێنری ئالێگ لە لەندەن لە دایک و باوکێکی جوولەکە ڕووسی-پۆڵەندی لەدایکبووە، بەهۆی تێڕوانینەکانی بۆ ئیسرائیل وەک بریکاری کۆلۆنیالیزمی ڕەگەزپەرستانە، هەرگیز ناسنامەی جوولەکەبوونی خۆی بە تەواوی لە باوەش نەگرتووە. ئالێگ بەشێک لە منداڵی خۆی لە پاریس بەسەر بردووە کە لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئیسپانیادا، لەگەڵ پەنابەرە ئیتاڵییەکاندا ڕووبەڕووی ژینگەیەکی قوتابخانە بووەوە کە تادێت بە سیاسی دەبوو، کە لەگەڵ جوولەکە ئەڵمانییەکان دژی هاتنی مۆسۆلینی بوون بۆ فەرەنسا. ئەلیگ لە ساڵی ١٩٣٩ بەرەو جەزائیر بەڕێکەوت و لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ پارتی شیوعی جەزائیردا دروستکرد. لە ساڵی ١٩٤٦ لەگەڵ جیلبێرت سێرفاتی هاوسەرگیری کرد کە وەک ئەو دەبێتە چالاکوانێکی کۆمۆنیستی بەئەمەک. لە ساڵی ١٩٥١ بووەتە سەرنووسەری ڕۆژنامەی ئەلجەر ڕیببلی. لە ساڵی ١٩٥٥دا چووە ژێرزەمینییەوە، کاتێک ڕۆژنامەی ئەلجەر ڕیببلیک قەدەغە کرا. بوعەلیم خەلفە، یەکەم موسڵمان بوو کە سەرۆکایەتی ڕۆژنامەیەکی گەورەی ڕۆژانەی کرد، ساڵی پێشووی بەجێهێشتبوو و پەیوەندی بە ڕۆژنامەگەری حزبی شیوعی جەزائیرەوە کردبوو. بەڵام هێنری ئالێگ بەردەوام بوو لە ناردنی بابەتەکان بۆ فەرەنسا، هەندێکیان لەلایەن L’Humanité بڵاوکرانەوە. لە 12ی حوزەیرانی ساڵی 1957، لەلایەن پەرەشوتەکانی 10ی DP5، لە ماڵی هاوڕێکەی مۆریس ئۆدین، یاریدەدەری گەنجی بیرکاری و هاوڕێی چالاکوانی حزبی شیوعی جەزائیری، کە ڕۆژێک پێشتر دەستگیرکرابوو و تا مردن ئەشکەنجەدرابوو، دەستگیرکرا. بۆ ماوەی مانگێک لە شاری ئەلبیار بە دیل گیرا و لە چەند دانیشتنێکدا ئەشکەنجە درا. دەوترێت ئەو لە بەرامبەر ئەشکەنجەدەرەکانیدا وەستاوە، بە پلەی یەکەم لیوا ئاندرێ شاربۆنیەر و فیلیپ ئێرولین لە ژێر فەرمانی کاپتن مارسێل دیڤیسدا و ڕایگەیاندووە: "چاوەڕێت دەکەم: لێت ناترسم". پاشان گواسترایەوە بۆ کەمپی لۆدی (پارێزگای مێدیا)، پاشان بۆ باربێرۆس، زیندانە توندەکەی مەدەنی جەزائیر. گواسترایەوە بۆ فەرەنسا، لە زیندانی ڕێن زیندانی کرا. بە کەڵک وەرگرتن لە مانەوەی لە نەخۆشخانەیەک، هەڵهات. بە هاوکاری چالاکانی کۆمۆنیست گەیشتە چیکۆسلۆڤاکیا، بە تایبەتی بە سوپاسەوە بۆ ئەلفرێد لۆکوسۆل. دوای ڕێککەوتنەکانی ئێڤیان گەڕایەوە بۆ فەرەنسا، پاشان بۆ جەزائیر، لەوێ بەشداری لە بوژانەوەی ڕۆژنامەی ئەلجەر ڕببلیکی کرد. "Persona non grata" لە جەزائیر دوای کودەتاکەی هواری بومێدین، لە ساڵی ١٩٦٥ گەڕایەوە بۆ فەرەنسا، لە نێوان ساڵانی ١٩٦٦ بۆ ١٩٨٠ دەستی بە نووسینەکانی کردەوە بۆ ڕۆژنامەی ڕۆژانەی L'Humanité، لەوێ بوو بە سکرتێری گشتی. لە شاری پالایسۆ نیشتەجێ بوو و تا کۆتایی ژیانی لەوێ مایەوە. لە ساڵی ٢٠٠٥ بە هاوبەشی نامەیەکی بۆ سەرۆکی کۆمار واژۆ کرد و داوای لە حکومەتی فەرەنسا کرد دان بە وازهێنان لە هارکیەکان لە ساڵی ١٩٦٢دا بنێت. هێنری ئالێگ لە 17ی تەمموزی 2013 کۆچی دوایی کرد، لە میانی پرسەکەیدا لە گۆڕستانی پێر لاشایز لە 29ی تەمموزی 2013، بە ئامادەبوونی نوێنەرانی حکومەتی فەرەنسا و جەزائیر، سەرۆکی جەزائیر لە پەیامێکدا کە بەناوی خۆیەوە خوێندرایەوە، وەبیری هێنایەوە کە کتێبی "پرسیارەکە" "یەکێکە لەو دەقە سەرەکیانەی کە لە ڕێگەی کاریگەرییە گشتگیرەکانیان و ئەو هۆشیارییەی کە وروژاندوویانە". لە سەرانسەری جیهاندا، بەبێ حاشا هەڵنەگر بەشدارییان کردووە لە خزمەتکردنی دۆزی بەرزی مافەکانی مرۆڤ بە گشتی”. هێنری ئالێگ لە گۆڕستانی پالاسۆ بە خاک سپێردرا.