Jonas Mekas

دەربارەی ئەکتەر

جۆناس مێکاس (یوناس مێکاس) (١٢-٢٤-١٩٢٢ - ١-٢٣-٢٠١٩) لە گوندی کشتوکاڵی سێمەنیشکیای پایتەختی لیتوانیا لەدایک بووە. لە ساڵی ١٩٤٤ لەگەڵ ئەدۆلفاسی برای لەلایەن نازییەکانەوە ببرێنە ئۆردوگای کاری زۆرەملێ لە شاری ئێلمشۆرن لە ئەڵمانیا. دوای جەنگ لە زانکۆی ماینز فەلسەفەی خوێندووە. لە کۆتایی ساڵی ١٩٤٩ ڕێکخراوی پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان هەردوو براکەی هێنایە شاری نیویۆرک و لەوێ لە ویلیامزبێرگ لە بروکلن نیشتەجێ بوون. دوای دوو مانگ لە هاتنی بۆ نیویۆرک پارەی قەرز کرد بۆ کڕینی یەکەم کامێرای بۆلێکس و دەستی کرد بە تۆمارکردنی ساتەکانی کورتی ژیانی. زۆری نەخایاند بە قووڵی بەشداری لە بزووتنەوەی فیلمی ئاڤانگاردی ئەمریکیدا کرد. لە ساڵی ١٩٥٤ لەگەڵ براکەیدا، گۆڤاری فیلمی کلتوریان دەستپێکرد، کە زۆری نەخایاند بوو بە گرنگترین بڵاوکراوەی فیلم لە ئەمریکا. لە ساڵی ١٩٥٨ دەستی کرد بە ستوونی ئەفسانەیی خۆی لە گۆڤاری فیلم لە دەنگی گوند. ساڵی 1962 هاوکاری فیلمسازان دامەزراند، لە ساڵی 1964 سینەماتیکی فیلمسازان دامەزراند، کە دواجار گەشەی کرد و بوو بە ئەرشیفی فیلمی ئەنتۆلۆژیا، کە یەکێک بوو لە گەورەترین و گرنگترین کۆگاکانی سینەمای ئاڤانگارد لە جیهاندا، هەروەها شوێنی نمایشکردن بوو. لەم هەموو ماوەیەدا بەردەوام بوو لە نووسینی شیعر و فیلمسازی. تا ئێستا زیاتر لە ٢٠ کتێبی نۆسراو و شیعری بڵاوکردۆتەوە، کە بۆ زیاتر لە دەیان زمان وەرگێڕدراون. شیعری لیتوانیای ئێستا بەشێکە لە ئەدەبیاتی کلاسیکی لیتوانی و فیلمەکانی لە مۆزەخانە پێشەنگەکانی جیهاندا دەبینرێن. تا ڕادەیەکی زۆر شانازیی بە پەرەپێدانی فۆرمەکانی ڕۆژنامەوانی سینەما دەکرێت. هەروەها مێکاس وەک ئەکادیمی چالاک بووە، لە قوتابخانەی نوێی توێژینەوەی کۆمەڵایەتی، سەنتەری نێودەوڵەتی فۆتۆگرافی، کوپەر یونیون، زانکۆی نیویۆرک و MIT وانە دەڵێتەوە. فیلمی The Brig لە ساڵی 1963 لە فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیزدا خەڵاتی گەورەی پێبەخشرا فیلمی کورتە وردەکارییەکانی جوانی (٢٠٠٠)، نامە لە گرینپۆینت (٢٠٠٥)، چیرۆکی شەوانی بێخەو (٢٠١١) و دەرچوونەکانی ژیانی پیاوێکی دڵخۆشی بینی. لە ساڵی ٢٠٠٧ زنجیرەیەک کورتە فیلمی ٣٦٥ کورتە فیلمی تەواو کردووە کە لە ئینتەرنێتدا بڵاوکراونەتەوە -- ڕۆژانە یەک فیلم -- و لەو کاتەوە بەردەوام بووە لە بڵاوکردنەوەی کارە نوێیەکان لە ماڵپەڕەکەیدا. لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە مێکاس کارەکانی فراوانتر کردووە بۆ بواری ئینستێلاسیۆنی فیلم، پێشانگای لە گەلەری سێرپێنتین، سەنتەری پۆمپیدۆ، مۆزەخانەی هونەری مۆدێرن دی لا ڤیل دی پاریس، مۆدێرنا مۆزێت (ستۆکهۆڵم)، سەنتەری هونەری هاوچەرخی PS1 MoMA، دۆکیومێنتای کاسێل، مۆزەخانەی لودڤیگ لە کۆڵن، مۆزەخانەی هێرمیتایجی دەوڵەت لە سانت پترسبۆرگ، و... بیەناڵی ڤێنیز.