Joseph L. Mankiewicz

دەربارەی ئەکتەر

جۆزێف لیۆ مانکیڤیچ (/ˈmæŋkəwɪts/ MANG-kə-wits; ١١ی شوباتی ١٩٠٩ – ٥ی شوباتی ١٩٩٣) سینەماکاری ئەمریکی بوو. چوار جار براوەی خەڵاتی ئۆسکار بووە، بە دیالۆگە ژیرانە و خوێندەوارەکانی و حەزکردنی بۆ گێڕانەوەی دەنگی و فلاشباکی گێڕانەوە ناسراوە. هەروەها وەک دەرهێنەری ئەکتەر ناسراوە، مانکیڤیچ چەند ئەکتەرێکی دیار و بەناوبانگی دەرهێناوە، لەوانە بێت دەیڤس، هامفری بۆگارت و ئەلیزابێس تایلۆر، بۆ چەندین نمایشی یادگارییان لەسەر شاشە. مانکیڤیچ لە شاری ویلکس بار لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا لەدایکبووە، لە زانکۆی کۆڵۆمبیا خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٢٨ دەرچووە، لە دەرەوەی وڵات ڕووی لە ئەوروپا کردووە، لەوێ وەک پەیامنێرێکی بیانی بۆ ڕۆژنامەی شیکاگۆ تریبیون کاری کردووە و ئینتەرتایتڵی ئەڵمانی وەرگێڕاوە بۆ زمانی ئینگلیزی بۆ UFA. لەسەر ئامۆژگاری هێرمان برای سیناریۆنووس، مانکیڤیچ ڕووی لە ئەمریکا کردەوە، و لەلایەن کۆمپانیای پارامۆنت پیکچەرزەوە وەک نووسەری دیالۆگ بەکرێ گیرا. پاشان بوو بە سیناریۆنووس، بۆ چەندین فیلمی نووسی کە جاک ئۆکی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕا. دواتر ڕووی لە میترۆ گۆڵدڤین-مایەر (MGM) کرد، لەوێ وەک بەرهەمهێنەری چەندین فیلم کاری کردووە، لەوانە چیرۆکی فیلادلفیا (١٩٤٠) و ژنی ساڵ (١٩٤٢). مانکیڤیچ دوای ناکۆکی لەگەڵ لویس بی مایر، کۆمپانیای MGM ی بەجێهێشت. لە ساڵی ١٩٤٤ مانکیڤیچ دەستی بە کارکردن کرد لە فیلمی Twentieth Century-Fox و لەوێ فیلمی The Keys of the Kingdom (١٩٤٤)ی بەرهەمهێنا. یەکەم دەرهێنەرایەتی خۆی بە فیلمی Dragonwyck (1946) ئەنجامدا دوای ئەوەی ئێرنست لوبیتش بەهۆی نەخۆشییەوە وازی لە خوێندن هێنا. مانکیڤیچ لە فۆکس مایەوە و دەرهێنەری چەندین فیلمی ژانری بوو. لەسەریەک لە ساڵانی ١٩٥٠ و ١٩٥١دا، هەریەکەیان دوو خەڵاتی ئۆسکاری بەدەستهێناوە بەهۆی نووسین و دەرهێنانی نامەیەک بۆ سێ ژن (١٩٤٩) و هەموو شتێک دەربارەی حەوا (١٩٥٠). لە ساڵی ١٩٥٣ مانکیڤیچ کۆمپانیای بەرهەمهێنانی تایبەتی خۆی فیگارۆی پێکهێنا، لەوێ بە شێوەیەکی سەربەخۆ بەرهەمی هێنا، هەروەها نووسین و دەرهێنانی فیلمەکانی کۆنتێسا بە پێی ڕووت (١٩٥٤) و ئەمریکی بێدەنگ (١٩٥٨). لە ساڵی ١٩٦١ مانکیڤیچ دەرهێنانی لە ڕۆبن مامۆلیانی وەرگرت بۆ فیلمی کلیۆپاترا (١٩٦٣). بەرهەمهێنان بە چەندین کێشە و گرفتەوە گیرۆدە بوو، لەنێویاندا پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری نێوان ئەستێرەکان تایلۆر و ڕیچارد بێرتۆن کە زۆر بانگەشەی بۆ دەکرا. تاڕادەیەک درەنگ لە بەرهەمهێناندا، داریل ئێف زانوک کۆنترۆڵی فۆکسی وەک سەرۆکی ستۆدیۆ گرتەوە و بۆ ماوەیەکی کورت مانکیڤیچ لە کارەکەی دوورخستەوە بەهۆی زیادەڕەوی لە زیادەڕۆیی. فیلمی کلیۆپاترا کە لە ساڵی ١٩٦٣ بڵاوکرایەوە، بووە زۆرترین داهاتی ساڵ و پێداچوونەوەی جیاوازی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بەدەستهێناوە. ناوبانگی مانکیڤیچ زەرەرمەند بوو، تا فیلمی The Honey Pot (1967) نەگەڕایەوە بۆ دەرهێنانی فیلمێکی تر. پاشان مانکیڤیچ دەرهێنەری فیلمی The Was a Crooked Man... (1970) و فیلمی دیکۆمێنتاریی پاشا: تۆمارێکی فیلمکراو... مۆنتگۆمێری بۆ مەمفیس (1972) بوو، کە کریدتەکەی لەگەڵ سیدنی لومێت هاوبەش کرد لەسەر ئەم دووەمیان. دوا فیلمی Sleuth (1972) کە مایکل کەین و لۆرانس ئۆلیڤیێر ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا، چوارەم و کۆتا فیلمی مانکیڤیچ وەک باشترین دەرهێنەر بۆ ئۆسکار بەدەستهێنا. لە ساڵی ١٩٩٣ مانکیڤیچ لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا لە شاری بێدفۆرد لە ویلایەتی نیویۆرک کۆچی دوایی کرد.