Bill Douglas

دەربارەی ئەکتەر

ویلیام جیراڵد فۆربێس (بیل) دۆگلاس دەرهێنەری فیلمی سکۆتلەندی بوو کە بە سێبەری فیلمەکانی باس لە ژیانی سەرەتایی خۆی ناسرابوو. دۆگلاس بەهۆی ئەوەی بە درێژایی ژیانی حەزی لە فیلمسازی بووە، لە ساڵی ١٩٦٨ ناوی خۆی لە قوتابخانەی نێودەوڵەتی فیلمی لەندەن تۆمار کردووە، لەوێ سیناریۆی کورتە فیلمێکی ژیاننامەیی بە ناوی جەیمی نووسیوە. دوای سەختی سەرەتایی لە دۆزینەوەی پشتگیری بۆ پڕۆژەکە، لە کۆتاییدا پاڵەوانێکی لە پەیمانگای فیلمی بەریتانی لە بەرپرسی تازە دەستنیشانکراوی بەرهەمهێنان، مامۆن حەسەن دۆزیەوە، کە بودجەی دەستەبەر کرد لەسەر بنەمای ئەوەی کە جەیمی دەبێت بەشی یەکەمی سێبەرێک پێکبهێنێت – کە دەنگدانەوەی سێبەری گەورەی منداڵی ڕەی و گۆرکی بوو. ناوی فیلمەکە گۆڕدرا بۆ "منداڵیم"، سەرکەوتنەکانی لە بازنەی فێستیڤاڵە نێودەوڵەتییەکان ڕێگەی خۆشکرد بۆ قۆناغی دووەم و سێیەمی سێبەری ساڵانی پێکهاتنی دۆگلاس: فۆلکلۆری ئایینم (١٩٧٣) و ڕێگای ماڵەوە (١٩٧٨). سێبەری بیل دۆگلاس ئەزموونە دڵتەزێنەکانی کوڕێکی گەنج بە ناوی جەیمی دەگێڕێتەوە کە لە هەژارییەکی پەککەوتەدا گەورە بووە: هەژاریی ماددی و سۆزداری؛ بێبەشییە ترسناکەکان بە دەستی داپیرەی باوکییەوە؛ زیندانیکردن لە ماڵی منداڵان؛ ژیان لە هۆستێلێکدا بۆ دابەزین و دەرەوە. لە کۆتاییدا بانگەوازکردن بۆ خزمەتکردنی نیشتمانی ڕێگە بە جەیمی دەدات ئازادی بدۆزێتەوە لە ڕێگەی هاوڕێیەتییەکەی لەگەڵ ڕۆبەرت، گەنجێکی چینی ناوەڕاستی ئینگلیز کە کتێب و ئەگەری داهاتوویەکی گەشبینانەتر و بەدیهێنانی زیاتری پێ دەناسێنێت. وێنە ڕەش و سپییە توندەکانی فیلمەکان بێدەنگی و چڕییەک بەرجەستە دەکەن کە سینەمای بێدەنگ دەهێنێتەوە یاد و ئەم شێوازە بینراوە بە بەکارهێنانی دەنگ بە هەمان شێوە یەدەگ و ورد زیاد دەکرێت. هەروەک چۆن بێدەنگی وێنەکە بینەر ناچار دەکات سەیر بکات، بە هەمان شێوە بێدەنگی ڕێژەیی هاندەری گرنگیدانی زیاترە بە دەنگە تایبەتەکان – پێڵاوەکان لەسەر قیر دەخرێن، چرپەی باڵندەکان و زەنگی دەنگەکان – کە هێزێکی سۆزداری دەدات کە لە بۆردومانی بیستراودا لەدەستچووە کە تایبەتمەندی زۆرێک لە سینەمای هاوچەرخە. سێبەری ستایشی ڕەخنەگرانی بەدەستهێنا بەڵام دۆگلاس کێشەی زۆری هەبوو بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ پڕۆژەی داهاتوو، و ناچار بوو ڕێگەی دیکە بدۆزێتەوە بۆ بەدەستهێنانی بژێوی ژیانی. مامون حەسەن، بەرپرسی پێشووی کۆمپانیای بی ئێف ئای پرۆدەکشن، لە ساڵی ١٩٧٨ەوە بانگهێشتی کرد بۆ ئەوەی لە قوتابخانەی نیشتمانی فیلم و تەلەفزیۆن وانە بڵێتەوە و سەلماندی کە ئامادەیییەکی ئیلهامبەخشە. هەروەها حەسەن توانی لە ڕۆڵی خۆیدا وەک دەرهێنەری کۆمپانیای دارایی فیلمی نیشتمانی یارمەتی بدات لە بەدیهێنانی پڕۆژەی هاوڕێیان، فیلمی دۆگلاس سەبارەت بە 'شەهیدانی تۆلپودل'، شەش کرێکاری کێڵگەی دۆرست کە لە ساڵی ١٨٣٤ دەستگیرکران و دادگایی کران بەهۆی پێکهێنانی سەندیکایەکی کرێکاری و دواتر گواسترانەوە بۆ ئوسترالیا. تەنانەت بەو شێوەیەش فیلمەکە تا ساڵی ١٩٨٦ دەرنەکەوت، واتە شەش ساڵ دوای تەواوبوونی سیناریۆکە. هاوڕێیان کە بە 'داستانی پیاوی هەژار' ناوزەد کراوە، بەردەوامە لە حەز و ئارەزووی دۆگلاس بۆ کۆڵنەدانی ڕۆحی مرۆڤ لە بەرامبەر ناخۆشی ماددیدا. هەروەها سەرسامییەکەی بە جیهانی بینایی و دروستکردنی وێنە دەخاتە ڕوو، لە ڕێگەی کۆمەڵێک ئاماژە بە فۆرمەکانی جۆراوجۆری کات بەسەربردنی بینایی ڤیکتۆریا وەک فانووسی سیحراوی، تێزۆتڕۆپ، نمایشی پیپ و کامێرا ئۆبسکورا. خودی چیرۆکەکە بە ناوبژیوانی کارەکتەری فانووسچییەکی سیحراوی گەڕۆکە کە لە کۆمەڵێک ڕۆڵدا دووبارە دەردەکەوێتەوە. بڕیار بوو فیلمی هەڤاڵەکان دوا فیلمی بیل دۆگلاس بێت. بەهۆی نەخۆشی شێرپەنجەوە کۆچی دوایی کردووە و لە حەوشەی کڵێسای بیشۆپ تاوتن لە شاری دیڤۆن بە خاک سپێردراوە.