Martin Scorsese

دەربارەی ئەکتەر

مارتن چارڵز سکۆرسێزی (/skɔːrˈsɛsi/ skor-SESS-ee، ئیتاڵی: [skorˈseːze, -se]؛ لەدایکبووی ١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٤٢) سینەماکاری ئەمریکییە. یەکێکە لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی سەردەمی نیو هۆلیوود، چەندین خەڵاتی زۆری وەرگرتووە، لەوانە خەڵاتی ئەکادیمی، چوار خەڵاتی بافتا، سێ خەڵاتی ئیمی، خەڵاتی گرامی و سێ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب. خەڵاتی دەستکەوتی ژیانی AFI لە ساڵی ١٩٩٧، ڕێزلێنان لە کۆمەڵگەی فیلمی سەنتەری لینکۆڵن لە ساڵی ١٩٩٨، ڕێزلێنانی سەنتەری کێنێدی لە ساڵی ٢٠٠٧، خەڵاتی سێسیل بی دیمیل لە ساڵی ٢٠١٠، و زەمالەی بافتا لە ساڵی ٢٠١٢. چوار فیلمی لەلایەن... کتێبخانەی کۆنگرێس وەک "لە ڕووی کولتووری، مێژوویی یان جوانکارییەوە گرنگ". سکۆرسێزی بڕوانامەی ماستەری لە زانکۆی نیویۆرک لە قوتابخانەی ستینهارت بۆ ڕۆشنبیری و پەروەردە و گەشەپێدانی مرۆیی لە ساڵی ١٩٦٨ وەرگرتووە، یەکەم فیلمی دەرهێنانی بە ناوی Who’s That Knocking at My Door(١٩٦٧) لە فێستیڤاڵی فیلمی شیکاگۆ وەرگیرا. لە ساڵانی حەفتاکان و هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا فیلمەکانی سکۆرسێزی کە زۆر لە ژێر کاریگەری پاشخانی ئیتاڵی-ئەمریکی و پەروەردەکردنی لە شاری نیویۆرک بوون، سەنتەری پیاوانی ماکۆ-پۆستور بوون و تاوان و ماچیزم و نیهیلیزم و چەمکە کاسۆلیکییەکانی تاوانباری و ڕزگاربوونیان لێکۆڵیەوە. شێوازە هێما بازرگانییەکانی لە بەکارهێنانی بەرفراوانی جووڵەی خاو و چوارچێوەی بەستوو، گێڕانەوەی دەنگ لەسەر، وێناکردنی گرافیکی توندوتیژی توند و بەکارهێنانی لیبڕاڵانەی قسەی ناشرین بۆ یەکەمجار لە شەقامە خراپەکان (1973)دا نیشاندرا. سکۆرسێزی خەڵاتی پاڵم دی ئۆری لە کان بەدەستهێنا بە فیلمی شۆفێری تەکسی (١٩٧٦)، کە ڕۆبەرت دی نیرۆ ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا وەک پێشمەرگەیەکی دێرینێکی تێکچووی ڤێتنام. دی نیرۆ لە ڕێگەی هەشت فیلمی دیکەوە پەیوەندی بە سکۆرسێزیەوە کرد، لەوانە نیویۆرک، نیویۆرک (١٩٧٧)، ڕاجینگ بول (١٩٨٠)، پاشای کۆمیدی (١٩٨٢)، گودفیلاس (١٩٩٠)، گازینۆ (١٩٩٥) و ئیرلەندی (٢٠١٩). لە دەیەکانی دواتردا سەرکەوتنی بەدەستهێنا لە بۆکس ئۆفیسدا بە زنجیرەیەک هاوکاری لەگەڵ لیۆناردۆ دیکاپریۆ، لەوانە فیلمەکانی باندەکانی نیویۆرک (٢٠٠٢)، فڕۆکەوان (٢٠٠٤)، ڕۆشتن (٢٠٠٦)، دوورگەی شاتەر (٢٠١٠) و گورگەکەی وۆڵ ستریت (٢٠١٣). لەگەڵ هەردوو دی نیرۆ و دیکاپریۆ لە فیلمی Killers of the Flower Moon (2023) کاریان کردووە. هەروەها فیلمەکانی دوای کاتژمێرەکان (١٩٨٥)، ڕەنگی پارە (١٩٨٦)، دوا وەسوەسەی مەسیح (١٩٨٨)، سەردەمی بێتاوانی (١٩٩٣)، کوندون (١٩٩٧)، هوگۆ (٢٠١١)، و بێدەنگی (٢٠١٦)ی دەرهێناوە. لە تەلەفزیۆنەکاندا، دەرهێنەری ئەڵقەکانی زنجیرەی HBO Boardwalk Empire (2010-2014) و Vinyl (2016) بووە، هەروەها فیلمی بەڵگەنامەی HBO Public Speaking (2010) و زنجیرەی دۆکیۆمێنتاری نێتفلیکس Pretend It’s a City (2021). هەروەها دەرهێنانی چەندین فیلمی دیکۆمێنتاریی ڕۆکی کردووە، لەوانە فیلمی The Last Waltz (1978)، No Direction Home (2005) و Shine a Light (2008). لە فیلمە بەڵگەنامەییەکانی گەشتێکی کەسی لەگەڵ مارتن سکۆرسێزی لە ڕێگەی فیلمە ئەمریکییەکانەوە (١٩٩٥) و گەشتەکەم بۆ ئیتاڵیا (١٩٩٩) مێژووی فیلمی لێکۆڵیەوە. داکۆکیکارە لە پاراستن و نۆژەنکردنەوەی فیلم، سێ ڕێکخراوی قازانج نەویست دامەزراندووە: دامەزراوەی فیلم لە ساڵی ١٩٩٠، دامەزراوەی سینەمای جیهانی لە ساڵی ٢٠٠٧ و پڕۆژەی میراتی فیلمی ئەفریقا لە ساڵی ٢٠١٧.