Ofra Haza

دەربارەی ئەکتەر

ئۆفرا هازا (بە ئینگلیزی : Ofra Haza ) (١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٧ - ٢٣ی شوباتی ٢٠٠٠) گۆرانیبێژ و گۆرانیبێژ و ئەکتەری ئیسرائیلی بووە، بە شێوەیەکی باو لە جیهانی ڕۆژئاوادا بە "مادۆنای ڕۆژهەڵات"، یان "مادۆنای ئیسرائیلی" ناسراوە. دەنگی ئەو بە مێزۆ-سۆپرانۆیەکی "ناسک" وەسف کراوە. لە ساڵی ٢٠٢٣ کۆمپانیای ڕۆڵنگ ستۆن لە لیستی ٢٠٠ گۆرانیبێژی گەورەی هەموو کاتەکاندا پلەی ١٨٦ی بۆ داناوە. هازا بە ڕەچەڵەک یەمەن-میزراهی، مۆسیقای پێشکەش کرد کە بە تێکەڵەیەک لە شێوازی گۆرانی وتنی نەریتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بازرگانی ناسراوە، تێکەڵکردنی توخمەکانی ئامێرسازی ڕۆژهەڵاتی و ڕۆژئاوایی، ئۆرکێستراشن و سەما-لێدان، هەروەها تێکستی چیرۆک و شیعری فۆلکلۆری میزراهی و جوولەکە. تا کۆتایی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو، هازا هونەرمەندێکی سەرکەوتووی نێودەوڵەتی بوو، سەرکەوتنی گەورەی لە ئەوروپا و ئەمریکا بەدەستهێنا و بە بەردەوامی لە کەناڵی MTV دەرکەوت. لە ماوەی گۆرانی وتندا چەندین دیسکی پلاتینیۆم و زێڕینی بەدەستهێنا و مۆسیقاکەی لە دیمەنی یانەکاندا بەناوبانگ بوو. تا ساڵانی نەوەدەکان، لە لوتکەی ژیانی هونەریدا، بەردەوام لە دەنگی فیلمەکاندا بەشداری دەکرا، وەکو دەنگی دیک تریسی (١٩٩٠) و بەناوبانگ بوو لە فیلمی شازادەی میسر (١٩٩٨) و گۆرانییەکانی بە شێوەیەکی باو لە هیپ هۆپدا نموونەیان لێگیرا. مردنی لە ساڵی ٢٠٠٠ بەهۆی نەخۆشییەکی پەیوەست بە ئایدزەوە کۆمەڵگەی ئیسرائیلی تووشی شۆک کرد. هازا کەسایەتییەکی ڕۆشنبیری زۆر کاریگەر بووە لە ئیسرائیل، و بە یەکێک لە گەورەترین ئایکۆنە کولتوورییەکانی ئەو وڵاتە دادەنرێت، کە هاوکار بووە بۆ بەناوبانگکردنی کولتووری میزراهی. باتشێڤا ئۆفرا هازا لە تەلئەبیب لە ئیسرائیل لە دایک و باوکێکی جوولەکە میزرای لە یەمەن لەدایک بووە کە لە ساڵی ١٩٤٩ بە هەشت منداڵەوە کۆچیان کردبوو بۆ ئیسرائیل. ئەو کچە بچووکترینی نۆ منداڵی (شەش خوشک و دوو برا) بووە کە لە دایکبووی یەفەت و شۆشانا هازا بووە. ئەوان لە ماڵێکی ماسۆرتییەکان لە گەڕەکی هاتیکڤا گەورە بوون، کە ئەوکات ناوچەیەکی هەژار و چینی کرێکاری تەلئەبیب بوو. هەرچەندە لەلایەن دایک و باوکیەوە ناوی بات-شێڤایان لێنابوو، بەڵام خوشکەکانی ئەو ناوەیان بەدڵ نەبوو، و پێیان باش بوو لەبری ئەوە بە ناوی ناوەڕاستی ئۆفرا بانگی بکەن. سەرەتاییترین کاریگەرییە مۆسیقییەکانی هازا بریتی بوون لە فێربوونی گۆرانییە نەریتییەکانی یەمەن لە دایک و باوکیەوە؛ دایکی هازا بە تایبەتی شۆشانا کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر دەرهێنانی مۆسیقای هازا سەلماند. شۆشانا گۆرانیبێژێکی پیشەگەر بووە لە یەمەن و زۆرجار لە ئاهەنگەکانی خێزانەکەیدا ئاهەنگی پێشکەش دەکرد، هەروەها هازا بیری دایکی دەکاتەوە کە هەر لە تەمەنێکی بچووکەوە گۆرانی بۆ منداڵەکانی دەگوت. سەرەڕای ئەوەش کاریگەرییە سەرەتاییەکانی لە مۆسیقای ئەودا لە گۆرانییە فۆلکلۆرییەکانی ئیسرائیل، بیتڵز و ئێلڤیس پرێسلیەوە هاتبوون. هازا خۆی دەستی کرد بە نیشاندانی مەیلی مۆسیقای هاوشێوەی دایکی، و لە تەمەنێکی بچووکەوە دەستی بە گۆرانی وتن کرد، لەنێویاندا لە ئاهەنگی هاوسەرگیری ناوخۆیی و وەک سۆڵۆیست لە کۆری قوتابخانەکەیدا. هازا لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا پەیوەندی بە تیپێکی شانۆی ناڕەزایەتی ناوخۆییەوە کرد، بە ناوی “هاتیکڤا” (هیوا) کە بەم دواییە لەلایەن دراوسێیەکی خۆیەوە بەناوی بێزالێل ئالۆنی دامەزرابوو. هەر زوو هازا وەک یەکێک لە بەهرەمەندترین ئەکتەرەکانی ناو تیپەکە دەرکەوت و هەر زوو بێزالێل ئالۆنی بەڕێوەبەری تیپەکە سەرنجی بەهرەی گۆرانی وتنەکەی دا. لە زۆرێک لە بەرهەمەکانیدا لەبەردەم شانۆدا بەشداری کردووە، دواتر بووە بە بەڕێوەبەر و ڕاهێنەری. لە تەمەنی 19 ساڵیدا، ئەستێرەی پۆپی ئیسرائیل بووە و لە بابەتەکانی هەواڵدا بە پاشگەزبوونەوەیەک بە "مادۆنای ڕۆژهەڵات" وەسفی دەکەن. ... سەرچاوە: بابەتی "ئۆفرا هازا" لە ویکیپیدیا بە زمانی ئینگلیزی، مۆڵەتی بەپێی CC-BY-SA.